A Genealogical Study of Creativity in Calligraphy: Baba Shah Isfahani’s Perspective
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.22055/pyk.2026.20584چکیده
مقدمه: . باباشاه اصفهانی در کاملترین اثر خود آدابالمشق، نهایت کار خوشنویس را دستیابی به صفا و شأن در آثار خوشنویسی میداند. به باور او، آنچه خوشنویس را از مشقهای تکراری و رونویسیهای مقلدانه از خطوط استادان رهایی میبخشد، مشق خیالی است. این پژوهش با رویکردی درونوجهی، یعنی نگاهی از درون به جزئیات و یافتن قدرت ترکیب خلاق، به تحلیل این موضوع پرداخته است. هدف از نگارش این مقاله پرداختن به موضوع کم استقبال خلاقیت در خوشنویسی است تا ضمن رد رونوشتبرداری و تکرار بیتأمل آثار قدما، راهی برای نوآوری و آفرینش خلاق در خوشنویسی اندیشیده شود. پرسش اصلی این است که عنصر خلاقیت از نگاه باباشاه اصفهانی در خوشنویسی، شامل چه مواردی میشود؟ روش پژوهش: این مقاله که با بیانی توصیفی- تحلیلی نگارش شده، کیفی است. گردآوری دادههای مرتبط نیز بهصورت کتابخانهای انجامگرفته است. یافتهها : پژوهش نشان میدهد که هنر خوشنویسی در آموزههای خود سرچشمههای خلاقیت داشته و بهمرور زمان در سبکها و مهارتهای استادان بروز یافته است. آموزههای خلاقیت محور خوشنویسان در متون مکتوب آنان نمودیافته است. پیشگیری از پرورش مقلدان فنون خوشنویسی در این متنها دیدهمیشود نتیجهگیری: بررسی دیدگاه باباشاه اصفهانی راجع به خلاقیت و با نگاهی به درون قواعد و آموزههای خوشنویسی، بهویژه شیوۀ نگارش و ترکیببندی، نشان داد که میتوان با بسط روش آموزشی باباشاه اصفهانی، عنصر خلاقیت را در خوشنویسی سنتی مورد تأکید و بازاندیشی قرارداد. شیوه پرورش خلاقیت باباشاه اصفهانی از اعمال مشق خیالی در تمرینات آغازو در قالبهای متنوع و خلاق به ظهور میرسید.
