مطالعه‌ی حوزه‌ی معنایی «صَدَّ» و معناشناسی درزمانی و همزمانی «صدید» در قرآن کریم

نویسندگان

1 عضو هیات علمی

2 دانشجوی مقطع دکتری زبان و ادبیات عربی

doi
چکیده

یکی از مقوله­های کلیدی در دانش معنی­شناسی جهت تعیین معنای دقیق واژگان، مطالعه­ی حوزه­­های معنایی است. از این روش می­توان برای فهم بهتر قرآن کریم بهره برد. این پژوهش با روش تحلیلی و توصیفی واژگان همنشین «صَدّ» و با هدف تبیین حوزه­ی معنایی «صَدَّ» و معناشناسی درزمانی و همزمانی واژه­ی «صدید» در قرآن کریم انجام شده و در پی پاسخ به این سؤالات است: 1- واژه­ی «صدّ» با کدام حوزه­های معنایی ارتباط دارد؟ 2-کدام یک از واژگان مجاور«صد» در تعیین حوزه­ی معنایی آن نقش برجسته­تری ایفا می­نماید؟ 3-کدام واژگان همنشین در تبیین معنای «صدید» نقش قابل ملاحظه­ای دارند؟ با تحلیل واژگان همنشین مشخص شد که واژه­ی «صَدَّ» به حوزه­ی معنایی کفر، ظلم، نفاق، فسق و ضلالت تعلق و با آن­ها تعامل و رابطه­ ی معنایی دارد.کافران، منافقان و ظالمان به عنوان همنشین­های فاعلی، نقشی تعیین کننده در تبیین حوزه­ی معنایی «صَدَّ» ایفا می­کنند.کفر از میان این واژگان به عنوان همنشین تقدمی، نقش چشمگیرتری دارد. این پژوهش علاوه بر تعیین حوزه­ی معنایی «صدَّ» به معناشناسی درزمانی و همزمانی واژه­ی «صدید» مشتق از ماده­ی«صَدَّ» در قرآن کریم نیز پرداخته است. بررسی واژگان همنشین و جانشین صدید نشان داد که کلمه­ی «صدید» در سطح روابط همنشینی با کلمات خَابَ، جبّار، عنید، یُسقَی، ماء، یَتَجَرَّعُ و یأتی و در سطح روابط جانشینی با واژگان حمیم و غسّاق ارتباط معنایی دارد. با تحلیل همنشین­ها و جانشین­های «صدید» نیز مشخص شد که صدید ارتباط عمیقی با حوزه­های معنایی کفر، عذاب و جهنم دارد. 

کلیدواژه‌ها