فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: ترکیب‌بندی و آموزش آن در هنرهای تجسمی، به‌ویژه در رشتۀ نقاشی، از بنیادی‌ترین مباحث آموزشی و عملی این حوزه است؛ تا آنجا که ساخت یک تصویر بدون درک مفاهیم و اصول اجرایی آن ممکن نیست. از این‌رو، هدف این پژوهش تدوین مفاهیم اصلی و روش‌های اجرایی آن از طریق تحلیل محتوای منابع معتبر به منظور جبران خلأ موجود در آموزش نقاشی است. بر این اساس، پرسش اصلی پژوهش آن است که مبانی ترکیب‌بندی مشترک در متون آموزشی موجود شامل چه مؤلفه‌ها و اصول اجرایی است؟ روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف بنیادی، از نظر روش توصیفی از نوع تحلیل محتوا و از نظر تحلیل داده‌ها کیفی است و اطلاعات آن به‌صورت کتابخانه‌ای گردآوری شده است. در تحلیل سه‌مرحله‌ای مقوله‌بندی، از میان بیش از ۶۵ منبع شناسایی‌شده که پس از حذف موارد تکراری و بر اساس اعتبار و جامعیت، ۳۴ منبع انتخاب و کدهای بازِ تکرارشونده در حداقل پنج منبع مبنای استخراج مقوله‌های اصلی قرار گرفتند. یافته‌ها : منابع پیشین که به نظر عمدتاً فاقد روش‌های اجرایی منسجم و کامل بودند در این مطالعه ۶۱ کد عملی ترکیب بندی شناسایی شد که در قالب شش مقوله اصلی (تناسب، ساختار تیره‌روشن، انتزاع شکل و زمینه، انسجام، امتداد و انواع ساختار ترکیب‌بندی) سازماندهی می‌شوند و چارچوبی جامع و سلسله مراتبی همراه با جزئیات قابل اجرا در آموزش نقاشی ارائه می‌دهد. نتیجه‌گیری : براساس نتایج این پژوهش می‌توان آموزش ترکیب‌بندی را به یک فرایند آموزشی مبتنی بر مراحل عینی تبدیل کرد. این چارچوب، زمینه را برای طراحی یک «واحد درسی مستقل» در رشته نقاشی و خروج از آموزش متکی بر آزمون و خطا فراهم می‌کند.