The Role of the Mythological and Ritual Elements of Water and Rain-Seeking in the Film The Cow
نویسندگان
1
2
doi
10.22055/pyk.2025.20417چکیده
مقدمه: داستان «گاو» نوشتة غلامحسین ساعدی و روایت سینمایی آن به کارگردانی داریوش مهرجویی دربردارندة عناصر و نمادهای اسطورهای است. گرچه پژوهشهایی معدود برخی از عناصر نمادین داستان را از منظر دلالتهای اسطورهای بهصورت مجزا مورد بررسی قرار دادهاند، اما تاکنون پژوهشی مستقل به حضور پررنگ عناصر و نمادهای مرتبط با اسطورة آب و آیینهای بارانخواهی توجه نکرده و درصدد تحلیل و تبیین جایگاه آن ها براساس بنمایة اصلی فیلم برنیامده است. لذا تدقیق در عناصر نامبرده این پرسش اصلی را مطرح ساخت که حامل چه معنایی هستند و چه نقشی در روایت فیلم برعهده دارند؟ از این رو هدف مقاله شناسایی عناصر، تحلیل دلالت معنایی آنها و درنهایت تبیین ارتباطشان با بنمایة اصلی داستان است. روش پژوهش: تحقیق حاضر از نوع پژوهشهای کیفی و مطالعة موردی بوده که با رویکرد توصیفی- تحلیلی، نگاهی کلنگر و با تکیه بر دیالوگها و سکانسهای مختلف فیلم جهت دستیابی به هدف پژوهش صورت گرفته است. یافتهها : از منظر اسطورهشناختی، به نظر میرسد کل روایت فیلم گاو بر بستر نمایشی از عناصر اسطورهای و آیینی مرتبط با مقولة آب و بارانخواهی در یک توالی هدفمند شکل گرفته باشد؛ با آیین بارانخواهی در سکانس مربوط به «موسرخه» آغاز میشود؛ با قربانیشدن گاو و مراسم آیینی سوگ که ارتباط با آب، برکت و بارانخواهی دارد به اوج میرسد، و با برگزاری مراسم ازدواج، بهعنوان نمادی از تجدید حیات، و آمدن باران پایان مییابد. نتیجهگیری: گمان میرود در فیلم گاو از عناصر مرتبط با آب و بارانخواهی برای نمایش تقابل دو قلمرو متضادِ بلوری و بَیَلی -که به گواه دستاندرکاران فیلم، بنمایة اصلی بوده- بهره گرفته شده است؛ همانطور که در فرهنگ ایرانی، تقابل مسئلة آب و خشکی- که اساس جهانبینی ایرانیان مبتنی بر تقابلهای دوتایی را شکل میدهد- در صورت حماسیِ تقابل «ایرانی (خودی)» و «غیر ایرانی (دیگری)» دگردیسی یافته است.
