چندمعنایی ریشه‏ های «رب‏و/ رب‏ب» در قرآن کریم؛ تحلیلی ادبی بر همگرایی‏ ها و واگرایی‏ های ریشه‏ ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران

3 استادیار و مدیر گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.52547/paq.5.2.95
چکیده

عالمان مسلمان از دیرباز به نقش اثرگذار «اشتراک معنوی» و «اشتراک لفظی» در تفسیر نصوص دینی توجه داشته‏اند. با شکل‏گیری دانش معناشناسی نوین نیز دغدغه مشابهی با عنوان «چندمعنایی» و «هم‏نامی» مورد توجه زبان‏شناسان قرار گرفته است. تلاش گردید تا با تکیه بر مطالعه سیر تاریخی واژگان، شیوه‏های مطمئن‏تری برای تمایز میان آنها پیشنهاد گردد. این پژوهش بر پایه همین روش‏های نوین کوشید با شیوه توصیفی- تحلیلی به بازخوانی چندمعناییِ ریشه‏های «رب‏و» و «رب‏ب» در قرآن کریم بپردازد و همگرایی‏ها و واگرایی‏های ریشه‏ای در آنها را به بحث گذارد. پژوهش حاضر توانست با ارائه شواهد زبان‏شناختی، از وجود همگرایی در برخی از واژگانِ این ریشه‏ها که تاکنون مورد توجه قرار نگرفته بودند، پرده بردارد. نیز بر پایه همین شواهد، نسبت به بخشی از ارتباط‏های معنایی که پیش از این ادعا شده بود، به دیده تردید نگریسته شده است.