نقد و بررسی برخی نظرات نحوی عبدالعزیز کاشی در نسخه خطی شرح المفصل
نویسندگان
1 دانشجوی دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشیار دانشگاه شهید بهشتی
doi
چکیده
نسخهی« شرح المفصل» عبدالعزیز کاشی برجای مانده از قرن هفتم و هشتم هجری است که در آن نویسنده با نثری روان و علمی به شرح کتاب «المفصل» زمخشری پرداخته است. با بررسی نظرات و موضعگیریهای وی میتوان دریافت که پیرو مکتب بصره بوده است. این نویسندهی ایرانی مسلّط به زبان عربی تنها به ذکر نظرات علمای نحو بسنده نمیکند بلکه در موارد بسیاری با تکیه بر استدلالهای سماعی و قیاسی به اظهارنظر میپردازد. ابن حاجب از جمله نحویانی است که کاشی بسیار به نظرات وی اشاره میکند؛ گاهی در تأیید و گاهی در نقد و رد نظرات وی. این جستار با روش توصیفی تحلیلی به بررسی انتقادهای کاشی نسبت به نظرات ابن حاجب پرداخته و به این نتیجه رسیده است که انتقادهای کاشی در بسیاری موارد بهجاست. او با شیوهای روشن و به دور از تکلّف و اصطلاحات پیچیدهی منطقی و با بهکارگیری دلایل علمی استوار به اثبات مدّعای خود پرداخته است. کاشی در اکثر موارد با زمخشری همعقیده است و توانسته درستی کلام زمخشری را به اثبات برساند.