تحلیل ساختار مکانی اجتماعات گونه‌ای در توده‌های آمیخته کیکم (Acer monspessulanum) درخت‌زارهای زاگرس (مطالعه موردی: فیروزآباد، استان فارس)

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، بخش منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشیار، بخش منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 دانشیار، بخش منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

4 دانشیار، بخش منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2018.116747
چکیده

برهم‌کنش بین ‌گونه‌ای درختان یکی از فرآیندهای مهم در ایجاد ساختار مکانی اجتماعات گیاهی در بوم‌سازگان­‌های با تنوع زیستی اندک است. پژوهش پیش‌رو با هدف بررسی برهم‌کنش بین ‌گونه‌ای کیکم (Acer monspessulanum) با دو گونه همراه آن (بادام کوهی و گون) در رویشگاه کیکم در نزدیکی شهر فیروزآباد استان فارس انجام شد. قطعه‌­نمونه­‌ای با ابعاد 200 × 200 متر در بخشی از این رویشگاه انتخاب شد. موقعیت مکانی 629 پایه از سه گونه به‌همراه ارتفاع و مساحت تاج هر کدام از گیاهان اندازه­‌گیری شد. علاوه‌بر تابع g دومتغیره، دو تابع M و P نیز برای کشف جزئیات بیشتر از برهم‌کنش بین گونه‌ای این گونه‌­ها استفاده شدند. نتایج نشان داد که کیکم دارای بیشترین تراکم، میانگین ارتفاع و میانگین مساحت تاج نسبت به دو گونه دیگر بود. نتایج بیانگر وجود برهم‌کنش منفی بین سه گونه بود که با افزایش فاصله، این برهم‌کنش منفی کاهش می‌یافت. برهم‌کنش منفی بین کیکم با بادام کوهی و کیکم با گون به‌ترتیب تا مقیاس فاصله‌­ای سه و 10 متر مشاهده شد. همچنین، کیکم و دو گونه دیگر تا فاصله هفت متر کنش متقابل دفع از خود نشان دادند. به‌طور کلی، نتیجه­‌گیری شد که کیکم با دو گونه بادام کوهی و گون در منطقه مورد مطالعه برهم‌کنش منفی داشتند که ممکن است این برهم‌کنش به‌دلیل ناهمگنی محیطی و محدودیت در منابع باشد. علاوه‌براین، دو تابع M و P جزئیات بیشتری از نوع و مقیاس مکانی برهم‌کنش بین‌گونه‌ای منفی کیکم با دو گونه دیگر را نشان دادند.