کاربرد تحلیل عاملی و مدل تخمین تراکم کرنل در ارزیابی توسعه مکانی- فضایی مناطق روستایی شهرستان تنکابن

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیا، دانشگاه زابل

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، مدرس دانشگاه پیام نور

3 مربی و عضو هیئت علمی دانشکاه پیام نور

doi
10.22111/gaij.2014.1481
چکیده

در مطالعات جغرافیای روستایی، به دلیل تنوع پدیده‌‌‌‌های مکانی و فضایی امکان مطالعه به صورت مجرد و منفرد مقدور نیست. لذا اولین گام طبقه­بندی این پدیده­‌ها در گروه­‌‌‌های مشابه است، که در این خصوص تحلیل عاملی به عنوان ابزاری قدرتمند در مقابل این مشکل، راه حل تقلیل و تحلیل عوامل توسعه را به عهده دارد. در این مقاله از 38 شاخص جهت سطح­بندی روستا‌‌‌های شهرستان تنکابن استفاده گردید، که با استفاده از تحلیل عاملی به 4 عامل تقلیل یافت. امروزه استفاده از سامانه‌‌‌‌های اطلاعات جغرافیایی در تحلیل فضایی توسعه روستایی و به کارگیری مدل­‌ها و آزمون­‌‌‌های آماری گرافیک مبنا در جهت تهیه پایگاه داده مکانی، مرتب سازی، نمایش فضایی اطلاعات ،تلفیق اطلاعات و تحلیل فضایی آن متداول شده‌است. روش تحقیق در این پژوهش تحلیلی_ترکیبی بوده و تجزیه و تحلیل اطلاعات به صورت کمی‌و کیفی با بهره­گیری از روش­‌‌‌های آمار استنباطی و با استفاده از نرم افزار‌‌‌های SPSSو ArcGIS10 انجام گرفته‌است. نتایج نشان می­دهد عامل اقتصادی-کالبدی با مقدار ویژه 305/17 ، به تن‌هایی قادر است، 769/33 درصد از واریانس را محاسبه کند، و دارای بیشترین تأثیر در بین عوامل چهارگانه می­باشد، به عنوان عامل اصلی در سطح­بندی روستا‌ها شناخته شده‌است. همچنین بهترین مدل جهت تخمین تراکم توسعه در منطقه، مدل کرنل بوده که با ضریب تعیین 71/0 بهترین مدل انتخاب گردید. با توجه به این مدل، تراکم توسعه در روستا‌‌‌های شمال غربی شهرستان می­باشد.