رویکردی زبان شناختی پیرامون چند معنایی واژه «رحمه» در قرآن
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک
2 کارشناس ارشد زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک
doi
چکیده
زبان مجموعه ای از واژگان زنده و پویاست که همواره در حال نوزایی و گسترش معنایی هستند. در بررسی های معناشناختی مطالعات زبان شناسی، چند معنایی ««Polysemy یکی از مهمترین موضوعات قابل طرح در همة سطوح زبانی بوده که از آن جمله، میتوان به چند معنایی واژگانی یا همان چند معنایی جانشینی اشاره نمود. در رویکردهای زبان شناختی نسبت به مفهوم واژگان، همواره با معانی ای روبرو هستیم که تحت تأثیر عناصر همنشین خود در یک نظام ساختاری قرار گرفتهاند و تحلیل معناشناختی آنها با توجه به رابطة دو سویه میان عناصر این نظام و فرایند گفتمان متن صورت میپذیرد. توجه به بافت زبانی و کلیت متن پس از بررسی ریشه شناختی و کشف میدان معنایی یک واژه، سیر معنایی و در نتیجه چند معنایی آن را به خوبی نشان میدهد. یکی از مهم ترین محورهای بررسی و پژوهش قرآنی، کشف و تبیین دقیق معانی واژگان در ساختار کلام الهی است تا بدین طریق، درک و دریافت گزارههای دینی برآمده از آنها هموار گردد. آنچه در این جستار بدان پرداخته میشود بررسی زبان شناختی چند معنایی واژة «رحمة» در قرآن کریم است که سیر معنایی این واژه را در ساختار آیات قرآن تبیین نموده و وجوه متعدد معنایی آن را در ارتباط با هستة مرکزی معنا و همچنین تأثیر واحدهای همنشین با تکیه بر کتب تفسیری قرآن کریم مشخص مینماید. در این بررسی، واژة «رحمة» در قرآن کریم وجوه معنایی متعددی چون دین اسلام، بهشت، ایمان، باران، روزی و ... دارد که همة این معانی در ارتباط با هستة اصلی معنا و روابط مفهومی با دیگر واحدهای زبانی در ساختار کلام پردازش میشوند.
