تصویرپردازی هنری در سوره‌ی مبارکه‌ی اعراف با تکیه بر تشبیه، استعاره و مجاز

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه ایلام

2 استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه ایلام

3 استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه ایلام

doi
چکیده

تصویرپردازی منطبق بر داده‌پردازی معنائی، از جمله مسائلی است که در قرآن کریم مورد توجه قرار گرفته است؛ چراکه اگر مردم با کلام و محتوائی فاقدِ تصویر مواجه می‌شدند، که فقط ذهن و عقل آنان را مخاطب می‌ساخت، این کلام نمی‌توانست چندان اثرگذار باشد، ولی از راه تصویرگری و پردازشِ خلاقانه‌ی مضامین والای انسانی است که قرآن کریم محتواهای نورانی خود را رَختی از عناصر تأثیرگذار بدیعی و بیانی پوشانده و از رهگذر این آفرینش‌های هنری، معنی و مفهوم مورد نظر را برای مخاطب به وجهی نیکو جلوه‌گر می‌سازد. در پژوهش حاضر سعی بر آن است که با تکیه بر روشی توصیفی ـ تحلیلی به بررسی جلوه‌های تصویرگری هنری در سوره ‌ی مبارکه‌ ی اعراف پرداخته و از گوشه‌ هائی از وجوه زیبایی‌ شناختیِ بیانِ قرآنی در این سوره‌ ی مبارکه پرده برداشته شود و به پاسخ این سؤال دست یابیم که خداوند حکیم در سوره‌ی اعراف چگونه از شگردها و فنون تصویرگری بهره جسته و نقشه‌ ی راه این سوره‌ ی مبارکه برای بیان هنری صحنه‌ های اثرگذار چیست؟ نتایج حاکی از آن است که تشبیهات در این سوره با هدف توصیف حال مشرکان، لغوپردازان و معارضان قرآن کریم است. اسلوب استعاره با اهدافی از جمله تهکم، استهزاء، تمثیل حال معاندان و... بیان شده است. وجود اسلوب مجاز و تخطی از حقیقتِ پاره‌ای از معانی بر اساس اقتضاءاتِ بافتی و معنائی در این سوره‌ی مبارکه نیز باعث رونق و زیبایی آیات آن شده است. به‌طور کلی در این سوره‌ ی مبارکه از تصویرپردازی به ‌عنوان ابزاری قدرتمند برای تثبیت معانی و ملموس ‌نمودن آن‌ها در پیش چشمان مخاطب استفاده شده است.