فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منطق و مبنای راهبردهای کلان امنیتی در خلیج فارس دکتر سید جواد امام‌جمعه‌زاده تاریخ دریافت: 23/10/86 مجتبی تویسرکانی تاریخ پذیرش: 21/01/87 چکیده هدف پژوهش حاضر تبیین منطق و مبنای استراتژی‌های طرح‌ریزی‌شده توسط بازیگران مطرح در معادلات امنیتی حوزۀ خلیج فارس به‌منظور یافتن شکل مطلوب آیندۀ ترکیب امنیتی منطقه است. بازیگران درگیر در فرایندهای امنیتی خلیج فارس شامل کشورهای ساحلی این منطقه با دسته‌بندی سه‌گانۀ ایران، عراق و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و نیز قدرت‌های فرامنطقه‌ای ایالات متحده، کشورهای اروپایی، چین و روسیه در نظر گرفته شده‌اند. منطق راهبردهای کلان امنیتی مدّنظر هریک از این بازیگران تحت تأثیر سه عامل بررسی شده‌اند که عبارت‌اند از: یک. اصل وابستگی متقابل فزاینده هم در سطح وابستگی‌های منطقه‌ای و جغرافیایی و هم از لحاظ وابستگی موضوعی؛ دو. قواعد مربوط به فرایند جهانی شدن؛ سه. قطب‌بندی‌های خاصّ موجود در هر نظام بین‎المللی. مبنای چنین راهبردهایی نیز بسته به میزان قدرت و اهداف هریک از بازیگران حاضر در منطقه مبیّن سه الگوی عام سیاست بین‌الملل، یعنی سیاست خارجی حفظ وضع موجود، امپریالیسم و یا پرستیژ است. بر این اساس، چنانچه یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد، با توجّه به منطق و مبنای راهبرد امنیتی بازیگران مطرح در منطقه، کارامدترین نظام امنیتی در خلیج فارس، نظامی خواهد بود که بر پایۀ اصول منطقی نظریۀ واقع‌گرایی و نیز نوواقع‌گرایی همراه با اصلاحات صورت‌پذیرفته در آن استوار باشد.