ریشه یابی معرفت در خاطره ازلی الست و همانندی آن با نظریّه یادکرد افلاطون با تأکید بر مثنوی مولانا
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند
doi
چکیده
چکیده عارفان مسلمان سرچشمههای معرفت را در میثاق الست میجویند. مولانا بیتردید یکی از سرآمدان این ریشهیابی است. در این نوشته با طرح موضوع ریشهیابی معرفت در ماجرای الست و همانندی آن با نظریّه یادکرد(anamnesis) افلاطون، به شیوه تحلیلی، دیدگاه مولانا در مثنوی را بازکاویدهایم. بر بنیاد این دیدگاه کسانی که در ماجرای الست و پیش از تعیّن وجودی از معرفت اجمالی شهودی بهرهور شدند، هرچند در زندگی دنیایی، مدّتی حکمت و دانایی نخستین را ازیادمیبرند و گرفتار نسیان و گاه غفلت میشوند، این استعداد در آنها هست که پرورده شریعت و طریقت شوند و با تجدید خاطره ازلی الست، آرزومندانه به جستوجو پردازند و به حضرت حق راهیابند. میثاق الست ماجرایی همگانی بودهاست و اگر برخی روحها گویی بویی از آن شراب ازلی نبردهاند و انگار گمشدهای ندارند، دلیل آن را باید در فراموشی و نسیان جست. بنابراین مولانا بر این باور است که هیچ آفریدهای از معرفت بینصیب نیست بلکه مرتبهای از معرفت شهودی اجمالی، از الست با همه هست و محبوب ازلی گمکردهای همگانی است.
