فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عدالت به مثابه «تعدیل»؛ درآمدی بر نظریۀ امام خمینی(ره) در باب عدالت ملی و بین‌المللی دکتر اصغر افتخاری* چکیده: عدالت را باید از جمله اصول و فضائلی نام برد که در مقام کاربرد دارای وسعت و گستره‌ای وسیع است و لذا پرسش از نسبت عدالت با پدیده‌های‌ دیگر در حیات انسانی، سؤالی دیرینه ارزیابی می‌شود که هر روز به ابعاد و سطوح آن افزوده می‌شود. نوشتار حاضر به طرح سؤال از نسبت عدالت با دو حوزۀ اصلی سیاسی (یعنی ملی و بین‌المللی) پرداخته است. به منظور ارائۀ‌ پاسخی بومی به این سؤال، نیز سیرۀ امام خمینی(ره) را مبنای تحلیل قرار داده که از دو ویژگی «اصالت» و «به روز بودن» برخوردار است. از رهگذر تحلیل اندیشه و عمل امام(ره) در حوزۀ عدالت سیاسی، نویسنده به دو چهره متفاوت -اما مکمل- از عدالت دست یافته که در قالب «نظریۀ ایجابی عدالت» و «نظریۀ سلبی عدالت» ارائه کرده است. مطابق نظریۀ ایجابی، عدالت از طریق تعدیل فرهنگی، اخلاقی و قانونی در ایجاد سیاست دینی ایفای نقش می‌کند، حال آنکه در قالب نظریۀ سلبی، عدالت از طریق توان‌مندی، توفیق، قانون‌گرایی و اقتدار شناسانده می‌شود. آنچه این دو وجه از عدالت را به هم مرتبط می‌سازد، رعایت اصل «تعدیل» در مقام شناخت، تعریف و کاربردی کردن عدالت است که در اندیشه و عمل امام(ره) نمود تمام دارد