فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مفهوم عدالت در اسلام و غرب دکتر احمد جالینوسی سارا نجف‌پور چکیده: اسلام، آخرین دین الهی و راه نجات بشریت، بر عدالت تاکید بسیار داشته و آن را از زوایای مختلف تعریف و تبیین کرده است که متأسفانه به دلیل کم‌توجهی شماری از اندیشمندان گاه از این مفهوم اساسی سوءبرداشت‌هایی شده است، به طوری که در مواقع و برهه‌هایی از تاریخ چیزی جز نام آن باقی نمانده است. مسئله‌ای که برای دوستداران دانش در این عرصه پیش می‌آید، شناخت حقیقت عدالت و پذیرش یکی از تعاریف متفاوت آن به عنوان جهان‌بینی خود بوده است. این مقاله در پی فهم این موضوع است که آیا عدالت اسلامی از لحاظ مفهومی با تعاریفی از عدالت که توسط اندیشمندان غیردینی به ویژه غربی ارائه شده، قابل انطباق است و یا اینکه اساساً مفهومی متفاوت را بیان می کند؟ فرضیه این مقاله این است که بسیاری از اندیشمندان مذکور در تعریف و تفسیر مفهوم عدالت تا حد بسیار زیادی راه صحیح را پیموده‌اند. اما ایرادی که به آن‌ها وارد است، این است که تنها به یک بعد از حقیقتی چندبعدی پرداخته و دیگر ابعاد و ارکان آن را مورد توجه قرار نداده‌اند؛ در حالی که اسلام با نگرشی جامع به این موضوع پرداخته و عدالت را از زوایای مختلف مورد بحث قرار داده است، به گونه‌ای که در جامعۀ اسلامی حقی از کسی ضایع نشود. در این راستا مقالۀ حاضر با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی و با بهره‌مندی از ابزار کتابخانه‌ای ابتدا سیر تطور عدالت در غرب و اسلام را مطالعه کرده و سپس آن‌ها را به صورت منطقی مقایسه کرده است. این پژوهش از منابع متعدد و متنوعی بهره جسته است که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به منابع دستۀ اولی چون قرآن کریم، نهج‌البلاغه، آثار افلاطون، شهید مطهری و... اشاره کرد.