تغییرات الگوی ذخیره کربن در رابطه با تغییرات فیزیکی و شیمیایی خاک (مطالعه موردی: پارک جنگلی سوکان سمنان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری بیابان‌زدایی، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 استادیار، گروه جنگل‌داری مناطق خشک، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

3 کارشناس ارشد بیابان‌زدایی، دانشکده کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
10.22092/ijfpr.2017.111759
چکیده

این پژوهش به‌منظور مدل­سازی تغییرات ذخیره کربن در ارتباط با ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک در توده‌های درختی کاج تهران (Pinus eldarica Medw.) و اقاقیا (Robinia pseudoacacia L.) کاشته‌شده به‌‌صورت خالص و آمیخته در پارک جنگلی سوکان سمنان انجام شد. چهار تیمار خالص کاج تهران، خالص اقاقیا، آمیخته کاج تهران و اقاقیا و تیمار شاهد (منطقه بدون پوشش گیاهی) درنظر گرفته شدند. پس از نمونه­‌برداری از خاک در افق­‌های صفر تا 5، 10-5، 20-10 و 30-20 سانتی‌­متردر هر یک از این تیمارها، نمونه­‌های خاک به آزمایشگاه منتقل و ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی آن‌ها اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد که درخت کاج باعث کاهش اسیدیته خاک و افزایش مقدار پایداری خاک­دانه­‌ها شده بود. اقاقیا باعث افزایش معنی­‌دار مواد آلی، نیتروژن، پتاسیم و فسفر قابل جذب برای گیاهان شده بود. تیمار آمیخته به‌طور عمده وضعیت بینابینی داشت. مقدار ترسیب کربن در تیمارهای خالص اقاقیا، خالص کاج تهران، آمیخته و شاهد به‌ترتیب 28/67، 18/74، 24/05 و 1/73 تن در هکتار بود. در مدل­سازی مقدار ترسیب کربن در رابطه با ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک، نیتروژن و فسفر مهم‌ترین عامل‌های تأثیرگذار بر مقدار ترسیب کربن خاک تعیین شدند. بنابراین، افزایش نیتروژن خاک در این مناطق  از طریق کاشت گونه‌های تثبیت‌کننده ازت می‌تواند نقش مهمی در افزایش موفقیت پروژه­‌های جنگل‌کاری و ترسیب کربن داشته باشد.