سناریوهای آینده فناوریهای حملونقل پرسرعت ریلی ایران
نویسندگان
1 کارشناسیارشد آیندهپژوهی. آموزش عالی طلوع مهر قم. قم.ایران
2 استادیار گروه پژوهشی سیاست فناوری و نوآوری، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران
3 عضو هیئت علمی پژوهشکده سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت، دانشگاه صنعتی شریف، تهران، ایران
doi
10.30479/jfs.2025.20734.1568چکیده
هدف: حضور ایران در منطقهای ژئوپلیتیک و همسایگی با برخی از کشورها که به آبهای آزاد دسترسی ندارند و قرارگرفتن در مسیر کریدورهای بینالمللی، توسعه حملونقل را در کنار دارابودن جاذبههای توریستی، فرهنگی واجتماعی، ازجمله پتانسیلهای است که ایجادفناوریهای حملونقل پرسرعت ریلی رااز ضروریات اولیه توسعه پایداردرکشور است. براساس تجربه جهانی سیستم حملونقل ریلی به لحاظ مصرف انرژی، اقتصادی، خسارت وارده برمحیطزیست، سرعت انتقال مسافر، حجم بارانتقالی وایمنی نسبت به دیگرسیستمهای حملونقل دارای امتیازات ویژهای است. این پژوهش باهدف تدوین سناریوهای پیشروی حملونقل ریلی پرسرعت کشور انجام شده است.روش: در این پژوهش با استفاده ازروشهای آیندهپژوهی، استفاده از ماتریس اهمیت/عدم قطعیت، تحلیل ساختاری، تجزیهوتحلیل متقابلMICMAC به شناسایی عوامل کلیدی مؤثر برفناوریهای آینده صنعت حملونقل ریلی پرسرعت پرداخته وسپس گزینههای فناورانه بامصاحبه واجماع نظر خبرگان وتحلیلهای صورت گرفته به دست آمده وسناریوهای پیشروی این صنعت به روشGBN تدوین گردیده است.یافتهها:هفده عامل مؤثرشناسایی شده و با تجزیهوتحلیل نرمافزار میکمک در نهایت دو عامل کلیدی: حمایت دولت در تأمین بودجه و تحریمها بهدستآمده، عوامل کلیدی و گزینههای فناورانه در پنل خبرگان بررسی و بر اساس آن سناریوهای پیشروی این صنعت تدوین گردیده است. براین اساس چهار سناریو بهدستآمده که شامل: 1- تروبرد، 2-افسارگسیخته، 3-رام شده، 4-اسب منیاتوری است. همچنین در هر سناریو گزینههای فناورانه اولویتبندی شده است.نتیجهگیری: باتوجه به این سناریوها، اگر نظام نگاه حمایتی بلندمدت نسبت به بومیسازی فناوری داشته باشد، حتی با وجود تحریمها کشور میتواند به جایگاهی برسد که در اختیار تعداد اندکی از کشورها است که منافع مالی و اقتدار ملی را برای کشور خواهد داشت.