بررسی خصوصیات فیزیکی و مکانیکی گونه درخت گردو (Juglans regia) منطقه بارکلا شهرستان کردکوی استان گلستان

نویسندگان

1 مربی، گروه علوم صنایع چوب و کاغذ، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

doi
10.22092/ijwpr.2025.369404.1804
چکیده

سابقه و هدف: چوب، ماده طبیعی تجدیدپذیر بی‌نظیری است که به‌عنوان یک منبع تجدیدپذیر، نقش اساسی در توسعه اجتماعی و اقتصادی یک کشور ایفا می‌کند. درخت گردو (Juglans regia)، یک درخت قطور و با دوام است که در جنگل­های معتدله و نیمه گرمسیری آسیا، اروپا و آمریکا یافت می‌شود. از سوی دیگر، درخت گردو یکی از مهم­ترین گونه­های چوبی در ایران است که در صنایع مختلفی مانند مبلمان، روکش و پانل­های ساختمانی مورداستفاده قرار می­گیرد. بر همین اساس، دسترسی به خصوصیات فیزیکی و مکانیکی مختلف این‌گونه موردنیاز است.مواد و روش­ها: در این پژوهش نمونه­برداری از گونه گردو واقع در جنگل روستای بارکلا از شهرستان کردکوی (استان گلستان) مورداستفاده قرار گرفت. میانگین قطر برابرسینه سه تنه حدود 3/51 سانتی‌متر و میانگین سن سه تنه حدود 51 سال اندازه‌گیری شد. از استاندارد ISO 3129 و ASTM D-143 به ترتیب برای انجام آزمایش‌های فیزیکی و مکانیکی استفاده گردید. تعداد نمونه‌ها برای آزمایش‌های فیزیکی حدود 319 عدد و برای انجام آزمایش‌های مکانیکی حدود 246 عدد بود. ویژگی­های فیزیکی شامل (دانسیته خشک، دانسیته بحرانی، دانسیته مرطوب، حداکثر رطوبت، هم‌کشیدگی و واکشیدگی) و خواص مکانیکی شامل (مقاومت خمشی، مدول‌الاستیسیته، فشار موازی به الیاف، کشش موازی و عمود بر الیاف، برش موازی به الیاف، سختی و شکاف خوری) بررسی شد. نمونه‌های تهیه شده برای انجام آزمایش‌های مکانیکی، به مدت‌ چهار هفته در اتاق کلیما در دمای 20 درجه و رطوبت نسبی 65 درصد قرار گرفتند تا رطوبت کلیه نمونه‌ها در هنگام انجام آزمایش‌های مکانیکی برابر با 12 باشد. برای انجام آزمایش‌های مکانیکی از دستگاه شرکتSANTOM 150  با لودسل‌های مناسب هر آزمایش واقع در دانشگاه ملی و مهارت امام محمدباقر ساری استفاده شد.نتایج: نتایج دانسیته مرطوب، خشک و بحرانی گونه گردو واقع در کردکوی استان گلستان به ترتیب برابر 16/1، 63/0 و 54/0 گرم بر سانتی­متر مکعب به دست آمد. همچنین، میزان هم­کشیدگی طولی، شعاعی، مماسی و حجمی آن به ترتیب برابر با 4/0، 65/5، 30/8 و 35/14 درصد و واکشیدگی طولی، شعاعی، مماسی و حجمی به ترتیب برابر با 51/0، 71/5، 88/8 و 1/15 درصد و رطوبت بیشینه نمونه‌ها 14/105 درصد به دست آمد. نتایج مقاومت مکانیکی گونه گردو برای مقاومت خمشی برابر 46/102 نیوتن بر میلی­متر مربع، مدول‌الاستیسیته برابر با 02/10246 نیوتن بر میلی­متر مربع، فشار موازی به الیاف برابر با 11/34 نیوتن بر میلی­متر مربع، کشش موازی و عمود بر الیاف به ترتیب برابر با 17/146 و 66/9 نیوتن بر میلی­متر مربع، برش موازی به الیاف برابر با 54/11 نیوتن بر میلی­متر مربع و سختی برابر با 70/6622 نیوتن و مقاومت به شکاف‌خوری 69/1 نیوتن بر میلی‌متر مربع اندازه­گیری شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان‌دهنده تأثیر مثبت دانستیه بر روی خصوصیت مکانیکی چوب می‌باشد. البته عواملی مانند عوامل جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا بر روی خواص فیزیکی چوب مانند واکشیدکی و هم‌کشیدگی چوب نیز مؤثر است. در این تحقیق مشخص شد اثر سن درخت روی خصوصیت مکانیکی چوب اثر کاملاً مثبتی دارد.نتیجه­ گیری: باتوجه ‌به نتایج به‌دست‌آمده از این پژوهش و مقایسه آن با مقادیر گزارش شده در تحقیقات گذشته می­توان گفت که گونه گردو منطقه بارکلا کردکوی استان گلستان دارای دانستیه مناسب و از لحاظ بیشتر مقاومت‌های مکانیکی نیز از گردو چهار استان کشور که قبلاً موردمطالعه قرار گرفته بود بیشتر بود. یکی از دلایل این موضوع را می‌توان به سن بیشتر گردو این منطقه نسبت به گردو چهار استان دیگر ذکر کرد. باتوجه‌ به مقاومت­های مکانیکی خوب به‌دست‌آمده از چوب گردو می­توان در صنایع پارکت، مبلمان، روکش و پانل­های ساختمانی استفاده کرد.