ارزیابـی یارانهها و مالیاتهای غیـرمستقیم از جنبه رفاه اجتماعی در ایران
نویسندگان
1 دانشیار اقتصاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز
2 کارشناس ارشد اقتصاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیراز
doi
چکیده
چنانچه منافع حاصل از اجرای سیاست مالی دولت به نسبت برای افراد فقیر بیشتر از افراد غیرفقیر باشد، سیاست مالی دولت را میتوان سیاست مالی به نفع فقیر نامید. در این پژوهش با استفاده از مفهوم رفاه اجتماعی، نشان داده میشود که به منظور حداکثر شدن رفاه اجتماع چه کالاها و خدماتی باید مشمول یارانه و یا مالیات غیرمستقیم واقع شوند. بدین منظور از مفهوم کشش تابع رفاه اجتماعی اتکینسون نسبت به قیمت کالاها و خدمات استفاده شده و سپس شاخص اصلاح قیمت استخراج و سرانجام این شاخص به منظور ارزیابی مالیاتهای غیرمستقیم و یارانهها مورد استفاده قرار میگیرد. نتایج پژوهش نشان میدهد که طی سالهای (1383- 1379) در جوامع شهری و روستایی ایران افزایش قیمت اقلام خوراکی به افراد فقیر بیشتر از افراد غیرفقیر آسیب رسانده و پرداخت یارانه به گروه اقلام خوراکی (به جز گروه نوشابهها و دخانیات) در جوامع شهری و روستایی به نفع افراد فقیر بوده است در حالی که افزایش قیمت در گروههایی نظیر بهداشت و درمان، حمل و نقل و ارتباطات و تحصیل و آموزش به افراد غیرفقیر بیشتر از افراد فقیر آسیب رسانده و افراد غیرفقیر بیشتر از فقرا از یارانههای پرداختی به این بخشها منتفع شدهاند. بنابراین بازنگری در نحوه پرداخت یارانه و کاهش آن و اعمال مالیات بر بخشهای ذکر شده به منظور کاهش نابرابری و بهبود و اصلاح رفاه ضروری به نظر میرسد.
