درس‌هایی از اصلاحات اقتصادی در هندوستان و تأثیر آن بر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه شهید بهشتی

doi
چکیده

هندوستان کشوری است عظیم با مردمی خونگرم و سخت‎کوش. تنوع فرهنگ­ها، مذهب­ها، زبان‎ها و نژادها، بافت خاصی در این سرزمین فراهم آورده است. اداره کارآمد نظام اقتصادی و سیاسی در چنین کشوری ساده به نظر نمی‎رسد. در هر حال، اجرای برنامه‎های توسعه و پیامدهای آن در این سرزمین پر از درس و تجربه است. مشهور است که یکی از کشورهای موفق در برنامه تعدیل اقتصادی هندوستان بوده است. در سال­های 1990 و 1991 نوعی برنامه اصلاحات اقتصادی در این کشور (مشابه آنچه که در همان سال­ها در ایران به عمل در آمد)، اجرا شد. حال در سال 2006، از یک طرف آثار آن برنامه توسط کارشناسان و محققان دولتی و خصوصی هند مورد مطالعه جدی است و از سوی دیگر در حال حاضر نظارت و اصلاح بعد از اصلاح ادامه دارد. این مقاله درصدد است تصویری از کارکرد این برنامه را مورد اشاره قرار داده تا از دست آورد آن بتوان برای سیاست‎گذاری در ایران پیام‎گیری کرد. در قسمت اول مسائل آغازین و معرفی کلی ذکر می‎شود. قسمت­های دوم و سوم به تجزیه و تحلیل مسئله و قسمت پایانی به جمع‎بندی می­پردازد. علاوه بر استفاده از روش‎های کتاب‎نامه‎ای در یک قسمت از مقاله با کمک داده‎ها و مطالعات CSO و RBI (که بیشترین اطلاعات را در اختیار محققان و هند شناسان قرار می‎دهند)، نوعی مطالعه تجربی صورت گرفته است. در قسمت دیگر از دستاورد یکی از مدل‎های GES استفاده شده که نتایج آن مستقلاً ذکر می‎شود. علاوه بر این، چون تکمیل مقاله به طور اتفاقی با فراهم شدن زمینه مسافرت نویسنده به هندوستان همراه بود، از ملاحظه شواهد واقعی و همچنین انجام مصاحبه با برخی از دست‎اندرکاران مسائل هندوستان نیز بهره برده شد. یک یافته مقاله این است که کارکرد تئوری تعدیل در اصلاح اقتصاد هندوستان موفقیت­آمیز بوده است اما به نظر می­رسد موفقیت مربوطه بیشتر معلول فراهم بودن فضاهای فرا­اقتصادی مرتبط با اقتصاد (عوامل پسماند پیشرفت اقتصادی) در کنار تئوری مربوطه بوده است[1]. 1- برای پیشرفت اقتصادی فراهم شدن یک مجموعه عناصر غیر اقتصادی اما مرتبط با اقتصاد (فضاهای مطلوب سیاسی، فرهنگی و اجتماعی همانند امنیت اقتصادی، انظباط مدیریتی و مالی دولت، شفافیت قوانین و ...) ضروری است که معمولاً به عوامل پسماند توسعه مشهور هستند.