موفقیت نظام تأمین اجتماعی ایران در کاهش فقر

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد

2 کارشناس ارشد علوم اقتصادی دانشگاه فردوسی مشهد

doi
چکیده

این نوشتار در پی آن است که میزان توفیق نظام تأمین اجتماعی کشور در کاهش جمعیت زیر خط فقر را در سال­های 80-62 بررسی نماید. برای این منظور، از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. به علاوه، یک مدل اقتصادسنجی نیز به منظور بررسی میزان و نحوة تأثیر هزینه­های دولت در بخش تأمین اجتماعی روی کاهش درصد افراد فقیر جامعه مورد استفاده قرار گرفته است. نظام تأمین اجتماعی ایران شامل بخش­های بیمه­ای و حمایتی است. در بخش بیمه­ای، مشمولین حمایت­های بلند­مدت تأمین اجتماعی با دریافت مستمری، زندگی بالاتری از خط فقر مطلق داشته­اند، اما مقدار مستمری­های دریافتی به قیمت­های ثابت سال 1369 طی دوره کاهش یافته است. مشمولین صندوق بازنشستگی کشوری نیز وضعیت مشابهی داشته­اند. در بخش حمایتی، مددجویان عادی تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره)، به رغم افزایش دریافت مستمری -  به قیمت­های ثابت -  از این نهاد، همچنان زیر خط فقر مطلق قرار داشته­اند. استفاده از روش همگرایی انگل -  گرنجر نشان داد که افزایش هزینه­های دولت در فصل تأمین اجتماعی و بهزیستی، موجب کاهش معنادار درصد خانوارهای زیر خط فقر مطلق می­شود.