شبیهسازی مراحل رشد گیاه سیبزمینی در ایران تحت سناریوهای RCP با استفاده از مدل WOFOST
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران
2 گروه جغرافیا و گردشگری، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
doi
10.22067/jsw.2025.92402.1471چکیده
در این تحقیق به ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر مراحل رشد گیاه سیبزمینی در سطح کشور پرداخته شد. به این منظور ابتدا میانگین تولید و سطح زیر کشت هر استان طی سالهای 1395-1361 محاسبه و سپس از میان استانهایی که بیشترین سطح زیر کشت و تولید را داشتند، 10 ایستگاه بهعنوان مراکز اصلی تولید سیبزمینی کشور انتخاب شدند. در ادامه جهت شبیهسازی اقلیم آینده از آمار دما، بارش، میانگین رطوبتنسبی، سرعت متوسط باد و ساعات آفتابی استفاده شد. برای شبیهسازی پارامترهای اقلیمی در آینده از دادههای مدل گردش کلی CanESM2 تحت سناریوهای انتشار RCP، برای دوره 2100-2011 استفاده شد. برای ریزگردانی خروجی مدل CanESM2 از نرمافزار آماری SDSM و برای شبیهسازی مراحل رشد سیبزمینی از مدل WOFOST استفاده شد. نتایج نشان داد طول مراحل فنولوژیکی گیاه سیبزمینی در دوره آینده تحت سناریوهای RCP کاهش مییابد. بهطور متوسط در مناطق مورد مطالعه حداکثر کاهش طول مرحله سبز شدن ۳/۲ روز، مرحله گلدهی ۴/۲ روز و مرحله سبز شدن تا رسیدگی 7/6 روز میباشد. بیشترین کاهش در طول مراحل فنولوژیکی سیبزمینی در سناریوی RCP8.5 در دوره سوم (2100-2071) ثبت شده است. از نظر ایستگاهی بیشترین کاهش طول مراحل فنولوژیکی مربوط به ایستگاه همدان و اردبیل و کمترین کاهش در ایستگاههای جنوبی رخ داد. بنابراین با توجه به نتایج حاصله میتوان نتیجه گرفت که مناطق سردسیر کشور بیشتر از مناطق گرمسیر کشور تحت تأثیر اثرات تغییر اقلیم در رابطه با دوره رشد این محصول خواهند بود، همچنان که متغیرهای اقلیمی این مناطق تحت تأثیر شرایط گرمایش جهانی بیشترین افزایش دما (حداقل و حداکثر) و بیشترین کاهش بارش را داشتند.