فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: دیدبانی یکی از ارکان مهم آینده‌پژوهی و مقدمه پروژه‌ها و پژوهش‌های این حوزه است. اگر آینده‌پژوهی به یک ساختمان تشبیه شود، دیدبانی صحیح همچون پی‌ای محکم و قابل اتکا برای آن خواهد بود. در موضوع دیدبانی پژوهشگران مختلف مدل‌های متعددی را ارائه کرده‌اند. این مدل‌ها بر اساس شرایط و ویژگی‌های پیرامونی هر پژوهش ارائه شده و با یکدیگر متفاوت هستند. هدف اصلی پژوهش حاضر احصاء شاخص‌های ارزیابی مدل‌های دیدبانی و شناسایی ویژگی‌ها و نقاط قوت و ضعف 36 مدل از مدل‌های دیدبانی موجود با تمرکز بر مدل‌ها دیدبانی ارائه شده در ده سال اخیر و مدل‌های رایج در گذشته بر اساس شاخص‌های مذکور است و در راستای آن اهداف دیگری چون تعیین رابطه امتیازدهی به مدل‌های دیدبانی نیز دنبال شد.روش: این پژوهش از منظر هدف کاربردی بوده و در زمره پژوهش‌های ترکیبی قلمداد می‌شود و در آن از روش‌های مطالعات کتابخانه‌ای، پنل خبرگان و پرسش‌نامه استفاده شده است. یافته‌ها: در این پژوهش 36 مدل از میان مدل‌‌های موجود دیدبانی استخراج و تشریح و دوازده شاخص نهایی بر مبنای نظر خبرگان به منظور ارزیابی آن‌ها مشخص شده است. همچنین شاخص‌های مذکور بر مبنای اهمیت آن‌ها توسط خبرگان وزن‌دهی شده و رابطه‌ای به منظور امتیازدهی به مدل‌های دیدبانی ارائه و در نهایت 36 مدل دیدبانی بر اساس این رابطه امتیازدهی شده‌اند.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد سه مدل دیدبانی مومنی‌زاهد، ساکالیدیس و همکاران و کالز بیشترین امتیازات را کسب کردند. همچنین بر اساس شاخص‌های ارزیابی نهایی، مدل‌های دیدبانی‌ای که در هر یک از آن‌ها دارای نقاط قوت بیشتری بودند معرفی شدند.