ارزیابی پتانسیل خطر وقوع سیلاب با استفاده از روش تحلیل آماری دو متغیره (مطالعه موردی: حوضه آبریز آجی چای)
نویسندگان
1 استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز.
2 پژوهشگر پسادکتری گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی, دانشگاه تبریز.
doi
10.22034/gmpj.2024.429929.1473چکیده
حوضه آبریز آجی چای واقع در استان آذربایجان شرقی به دلیل برخورداری از شرایط خاص توپوگرافیکی مستعد وقوع سیلابهای مخرب میباشد. هدف اصلی این تحقیق تهیه نقشه پتانسیل خطر وقوع سیل با استفاده از روش آماری وزن شواهد (WOE) میباشد. جهت نیل به این هدف 18 پارامتر مؤثر در وقوع سیل بررسی شدند. پارامترهای مورد بررسی عبارت بودند از: ارتفاع، شیب، جهت شیب، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص حمل رسوب، شاخص قدرت آبراهه، انحنای زمین، بارش، شاخص پوشش گیاهی، کاربری اراضی، فاصله از سد، فاصله از پل، فاصله از رودخانه، تراکم زهکشی، گروههای هیدرولوژیکی خاک، بافت زهکشی، ژئومورفولوژی و لیتولوژی. از مجموع 274 نقطه سیلابی، 70 درصد بهعنوان دادهای آموزشی و 30 درصد بهعنوان دادههای اعتبار سنجی انتخاب شدند. نقشه نهایی با استفاده از ابزار Raster Calculator و حاصلضرب وزن طبقات پارامترها در لایههای اطلاعاتی خود به دست آمد. نتایج نشان داد که بیش از 30 درصد از مساحت منطقه در پهنههای زیاد و خیلی زیاد از نظر خطر وقوع سیل قرار دارند. کلانشهر تبریز نیز بهعنوان مهمترین مرکز جمعیتی داخل حوضه به دلیل قرارگیری در مسیر رودخانههای آجی چای و مهرانرود در پهنههای پرخطر قرار دارد که آسیبپذیری آن را در هنگام وقوع سیلابهای مخرب نشان میدهد. ارزیابی دقت مدل بر اساس منحنی ROC و سطح زیر منحنی (AUC) نشان داد که دقت مدل از نظر دادههای آموزشی با ضریب 898/0 از عملکرد خوبی برخوردار بوده است.