واکاوی همکاری‌های تدافعی ایران و روسیه در نظم منطقه‌ای غرب آسیا بر پایه مؤلفه‌های فرهنگ راهبردی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

2 استادیار، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

doi
10.30479/psiw.2026.22569.3455
چکیده

هدف: هدف این مقاله، تبیین چگونگی شکل‌گیری همکاری راهبردی ایران و روسیه بر مبنای «مؤلفه‌های فرهنگ راهبردی» است. پژوهش حاضر بر آن است تا نشان دهد این دو کنشگر نه با هدف سلطه‌جویی، بلکه برای موازنه‌سازی در برابر تهدیدات تهاجمی آمریکا و ناتو، به‌ سوی همگرایی امنیتی سوق یافته‌اند. هدف غایی، تحلیل این ضرورت است که چگونه فرهنگ راهبردی و ادراک تهدید مشترک، همکاری تدافعی را به ابزاری جهت صیانت از بقا و ثبات منطقه‌ای تبدیل کرده است. روش‌شناسی: اثر حاضر پژوهشی توصیفی - تحلیلی است. روش جمع‌آوری مطالب کتابخانه‌ای بوده و از مقالات مرتبط با موضوع، کتب و پایان‌نامه‌ها به‌دقت استفاده شده است. اسناد راهبردی کشور‌های مورد بحث در پژوهش، از دیگر موارد مهم جمع‌آوری منابع است. یافته‌ها: همگرایی ایران و روسیه در غرب آسیا ریشه در فرهنگ راهبردی مشترک و تجربیات تاریخی دارد. دو کشور با رویکردی عمل‌گرایانه و تدافعی، همکاری‌های خود را بر پایه بازدارندگی در برابر توسعه‌طلبی غرب و حفظ ثبات تنظیم کرده‌اند. این موازنه‌سازی امنیتی، جایگاهی کلیدی به ایران در دکترین راهبردی روسیه برای صیانت از بقا بخشیده است. نتیجه‌گیری: وقوع تهدیدات مشترک از طرف غرب علیه ایران و روسیه در کنار شباهت فرهنگ راهبردی دو کشور به یکدیگر، زمینه‌های مناسبی را برای همکاری منطقه‌ای غرب آسیا فراهم کرده است. دو کشور با درک شرایط گذار از نظم بین‌المللی به دنبال افزایش همکاری‌های منطقه‌ای و جهانی هستند تا بتوانند سهم خود را در نظم جدید بین‌المللی به دست بیاورند.