فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با هدف برآورد فرسایش خاک در مقیاس‌های زمانی و مکانی مختلف با مدل G2 به تفکیک کاربری‌ها/پوشش‌های اراضی بزرگ آبخیز دریای خزر انجام شده است. به‌منظور تهیه نقشه‌های فرسایش خاک منطقه مورد مطالعه، عوامل ورودی مدل G2 در مقیاس‌های مکانی و زمانی مناسب با استفاده از داده‌های هواشناسی، تصاویر ماهواره‌ای، GIS و سنجش از دور تهیه گردید. نتایج نشان داد که میانگین فرسایش خاک سالانه برای منطقه مورد مطالعه برابر با 24/11 تن بر هکتار گزارش شده است که بیش‌ترین مقدار آن در استان‎های آذربایجان غربی، مازندران، خراسان شمالی و آذربایجان شرقی قرار دارد. از طرفی بیش‌ترین مقدار آن در ماه‌های نوامبر، اکتبر، آوریل و می به‌ترتیب برابر با 49/1، 48/1، 32/1 و 27/1 و کم‌ترین مقدار آن در ماه‌های اوت و دسامبر به‌ترتیب برابر با 54/0 و 59/0 تن بر هکتار برآورد شده است. به‌طوری‌که بیش‌ترین مقدار میانگین فرسایش خاک سالانه نیز به‌ترتیب در کاربری‌ها/پوشش‌های مرتع، درختچه‌زار، اراضی بایر و جنگل نیمه‌متراکم برابر با 87/16، 96/15، 51/11 و 22/11 تن بر هکتار است. در نتیجه مقادیر فرسایش خاک سالانه در بخش‌های غربی، مرکزی و شرقی به‌ترتیب برابر با 94/11، 47/13 و 53/10 تن بر هکتار برآورد شد. اگرچه اختلاف فرسایش خاک در مقیاس‌های زمانی ماهانه، فصلی و سالانه در تمام کاربری‌ها/پوشش‌های مختلف اراضی در سطح 99 درصد معنی‌دار است، اما در تعدادی از کاربری‌ها/پوشش‌های اراضی بزرگ آبخیز دریای خزر در بخش‌های غربی-مرکزی، مرکزی-شرقی و غربی-شرقی با هم معنی‌دار نیست. بنابراین نتایج به‌دست آمده از مدل G2 شامل میانگین ماهانه، فصلی و سالانه فرسایش خاک برای بزرگ آبخیز دریای خزر و 108 زیرآبخیز به تفکیک، توسط سیاست‌گذاران نه‌تنها برای اولویت‌بندی زیرآبخیزها، بلکه برای افزایش دانش آن‌ها در مدیریت یکپارچه آبخیز و بهره‌برداری پایدار منابع خاک و آب استفاده خواهد شد.