تحلیل تاثیر عوامل ژئومورفولوژی در پراکنش سکونتگاههای باستانی (مطالعه موردی: شهرستان پیرانشهر)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
2 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
doi
10.22034/gmpj.2021.298713.1294چکیده
عوامل محیطی نقش اصلی را در پراکنش و نحوه استقرار نواحی سکونتگاهی در طول تاریخ داشتهاند و با بررسی شرایط محیطی هر منطقه میتوان تا حدود زیادی به وجود نواحی سکونتگاهی باستانی در آن منطقه پی برد. با توجه به اهمیت بررسی نحوه پراکنش سکونتگاههای باستانی، در این پژوهش به تحلیل عوامل محیطی در نحوه استقرار سکونتگاههای باستانی در شهرستان پیرانشهر پرداخته شده است. در این پژوهش از مدل رقومی ارتفاعی 30 متر، لایه سایتهای باستانی شناسایی شده در منطقه، نقشه 1:100000 زمینشناسی و نقشه 1:50000 توپوگرافی منطقه به عنوان دادههای تحقیق استفاده شده است. مهمترین ابزار مورد استفاده در تحقیق ArcGIS بوده است و همچنین در این تحقیق از مدل تلفیقی منطق فازی و AHP نیز استفاده شده است. این تحقیق به صورت کلی در دو مرحله انجام شده در مرحله اول به تحلیل پراکنش سایتهای باستانی در ارتباط با عوامل مختلف محیطی پرداخته شده و در مرحله دوم نیز مناطق مستعد استقرار سکونتگاههای باستانی شناسایی شده است. بر اساس نتایج حاصله، پراکنش سایت-های باستانی در ارتباط مستقیم با شرایط محیطی بوده است به طوری که بیشترین میزان تراکم سایت-های باستانی در مناطق با شیب کم، مناطق کم ارتفاع، مناطق نزدیک به رودخانه، جهات شیب شمالی، واحد آبرفتهای کواترنری و همچنین واحد دشتهای آبرفتی بوده است. مجموع نتایج حاصله از این پژوهش نشان داده است که شرایط محیطی در گذشته نیز نقش اصلی را در پراکنش نواحی سکونتگاهی داشته است و با بررسی شرایط محیطی هر منطقه تا حدود زیادی میتوان به وجود سایتهای باستانی در آن منطقه پیبرد