ارزیابی فعالیت زمین‌ساختی بیستون-کامیاران بر اساس شاخص‌های مورفوتکتونیکی

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین شناسی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.

2 کارشناس ارشد تکتونیک، گروه زمین شناسی کاربردی، دانشکده علوم زمین ، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 کارشناس ارشد تکتونیک، گروه زمین شناسی کاربردی، دانشکده علوم زمین ، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

4 استادیار، گروه زمین‌شناسی کاربردی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران.

5 استادیار، دانشکده زمین شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران. ایران.

doi
10.22034/gmpj.2023.386276.1425
چکیده

پهنه سنندج-سیرجان پرتکاپوترین پهنه ساختاری در ایران می‌باشد که به عنوان بخشی از کوهزاد زاگرس و سامانه کوهزاد آلپ- هیمالیا در اثر همگرایی بخش شمالی گندوانا و جنوب اوراسیا در انتهای مزوزوئیک، شکل گرفته است. مطالعه و شناخت تکتونیک فعال در ارزیابی خطرات زمین‌ساختی مخصوصا در مناطقی که میزان فعالیت‌های تکتونیکی در هولوسن و پلئیستوسن بالایی، نسبتا زیاد باشد بسیار مهم است. شناخت تکتونیک فعال در یک منطقه می‌تواند خطرات ناشی از این رویدادها را کاهش دهد. ریخت‌زمین‌ساخت معرف رابطه بین تکتونیک و عوارض سطحی بوده و شاخص‌های ریخت‌زمین‌ساختی ابزارهای مقدماتی و پایه‌ای برای اندازه‌گیری و تشخیص سریع مناطق دچار دگرشکلی تکتونیکی هستند. در این پژوهش زمین‌ساخت فعال بخشی از پهنه سنندج-سیرجان در شمال کرمانشاه مورد بررسی قرار گرفته است که بدین منظور شاخص‌های گرادیان طولی رودخانه (SL)، ناهنجاری سلسله مراتبی (Hi)، انشعابات (R)، شکل حوضه زهکشی (Bs) و پیج و خم پیشانی کوهستان (Smf) در 54 حوضه آبریز موجود در منطقه اندازه‌گیری شد. در نهایت نتایج حاصل از محاسبات کمی با مشاهدات صحرایی موجود در منطقه مورد مقایسه و بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل شده بیانگر فعالیت زمین‌ساختی بالا در پهنه گسلی صحنه-مروارید به عنوان بخشی از گسل اصلی زاگرس (MZRF) و پهنه گسلی بیستون-طاقبستان و فعالیت نسبتا بالا در پهنه گسلی کوه‌سفید به عنوان شاخه شمالی گسل تراستی زاگرس (ZTF) می‌باشند.