فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از عوامل موثر بر ایجاد گردوغبار مناطق خشک، فراوانی وزش باد به دلیل توپوگرافی نسبتاً هموار، فقر پوشش‌گیاهی و کمبود رطوبت است. در این پژوهش به بررسی خصوصیات باد، ویژگی گردوغبار، رطوبت خاک و تأثیرات آن بر رخداد گرد و غبار در منطقة زابل پرداخته می‌شود. برای بررسی سرعت و جهت باد‌‌، داده‌هـای ایسـتگاه بادسنجی زابل در نرم‌افزارWrplotارزیابی شد. سپس نمودار گلماسه به منظور بررسی شاخص‌های جابجایی ماسه در نرم‌افزار‌SandRose- Graphترسیم شد. تغییرات گردوغبار و شاخص AOD منطقه در سامانۀ گوگل گوگل ارث انجین‌ و تصاویر ماهواره‌ای‌MODIS در بازة زمانی 2012 تا 2023 استخراج شد. تغییرات شاخص رطوبت خاک منطقه نیز با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای smap در گوگل ارث انجین مورد پایش قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد جهت باد غالب ایستگاه زابل شمال‌غربی_جنوب‌شرقی است که شرایط برای گسترش فرسایش بادی و گردو غبار منطقه را فراهم می‌کند. همچنین تحلیل نمودار شاخص AOD نشان می‌دهدکه جولای 2018 بیشترین حد گردوغبار در منطقه رخ داده و وابستگی متقابلی با میزان گرد و غبار و وزش بادهای‌120‌روزه در زابل دارد. نتایج شاخص رطوبت خاک نیز نشان می‌دهد بیشترین درصد رطوبت خاک(رطوبت 100 درصد) در ماه فوریه تا آپریل است که موجب کاهش سرعت باد و رخداد گردو غبار در منطقه می‌شود، همچنین کمترین درصد رطوبت خاک (رطوبت 5 درصد) مربوط به ماه جولای تا سپتامبر است که منطبق با رخداد بادهای 120‌روزه منطقه زابل است. همچنین بررسی جهت باد غالب و حمل ماسه در نقشه‌های گلباد و گلماسه نشان می‌دهد منبع اصلی گردوغبار در غرب شهر زابل (دریاچه خشک شده هامون) است که با کاهش ورودی آب از رودخانه هیرمند به این دریاچه، رسوبات ریزدانه کف دریاچه به صورت گردوغبار باعث کاهش کیفیت هوای منطقۀ زابل می‌شود.