ارزیابی حساسیت ژئودایورسیتی (تنوع زمینی) در حوضه آبریز بابلرود، استان مازندران

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران.

2 دانشیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران.

doi
10.22034/gmpj.2023.384779.1415
چکیده

ژئودایورسیتی (تنوع زمینی) گوناگونی محیط غیرزنده زمین است که پایه اغلب فعالیت‌های انسانی و حیات اکوسیستم محسوب می‌شود. گسترش فعالیت‌های انسانی و تخریب این محیط بی‌جان مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده ژئوسیستم و اکوسیستم محسوب می‌شود. هدف این تحقیق ارزیابی کمی ژئودایورسیتی و تعیین حساسیت‌پذیری آن بوده است که به‌صورت نمونه در حوضه آبریز بابل‌رود در استان مازندران موردمطالعه قرار گرفته است. برای ارزیابی کمی ژئودایورسیتی از چهار شاخص اصلی زمین‌شناسی، ژئومورفولوژی، خاک‌شناسی و هیدروگرافی استفاده شد و تعداد عناصر در شبکه‌های مربعی 5/1 * 5/1 کیلومتری شمارش شدند. سپس شاخص تهدید با استفاده از نقشه کاربری اراضی و روش هِمِروبی طبقه‌بندی شد. با ترکیب این دو عامل نقشه نهایی حساسیت‌ ژئودایورسیتی حاصل شد. 23 درصد از مساحت حوضه در طبقات تنوع زمینی بسیار زیاد و زیاد قرار گرفته‌اند. نیمه جنوبی حوضه خصوصاً جنوب شرقی حوضه بیشترین تنوع زمینی را داشته است. از میان شاخص‌ها در نقشه ژئودایورسیتی، شاخص ژئومورفولوژی با مقدار میانگین 5/44 درصد بیشترین تأثیر را نسبت به سایر شاخص‌ها دارا بوده است. در نقشه حساسیت ژئودایورسیتی، قسمت‌های جنوبی و شرقی حوضه با تنوع زمینی بالا و به ترتیب با کاربری‌های مرتع و دریاچه سد البرز در طبقه بیشترین حساسیت قرار گرفته‌اند. تلفیق دو نقشه ژئودایورسیتی و شاخص تهدید می‌تواند اطلاعات بسیار مفیدی را به‌صورت یکپارچه فراهم نماید تا برای مدیریت سرزمینی، برنامه‌ریزی و حفاظت مورداستفاده قرار گیرد.