مطالعه شاخص های پراکنش و زمین آمار و تعیین گونه کنه های ایگزودیده در بندر ماهشهر استان خوزستان

نویسندگان

1 بخش تحقیقات بیماریهای انگلی ، موسسه تحقیقات واکسن وسرم سازی رازی

2 گروه حشره شناسی پزشکی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس

3 گروه حشره شناسی پزشکی، دانشکده علوم پزشکی، دانشگاه تربیت مدرس

4 گروه حشره شناسی پزشکی ، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22038/mjms.2025.87702.4993
چکیده

کنه‌ها از مهم‌ترین بندپایان در پزشکی و دامپزشکی به شمار می‌روند. این بندپایان از نظر اقتصادی، مهمترین انگل خارجی خوارکنندگان و حیوانات دیگر در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری محسوب می‌شوند. در این پژوهش، هدف بررسی شاخص‌های پراکنش و زمین‌آمار برای شناسایی الگوی توزیع کنه‌های ایگزودیده در بندر ماهشهر استان خوزستان بود. در دوره مانی فروردین تا اسفند 1402، جمع آوری کنه ها از سه منطقه چمران، شهرک شهید مدنی و مقطوع علیا بندر ماهشهر استان خوزستان انجام شد. کنه ها با استفاده از پنبه آغشته به الکل و پنس جدا شده و در ویال‌های حاوی اتانول 96% قرار گرفتند وپس از انقال به آزمایشگاه با استفاده از کلید های شناسایی و بررسی نمونه ها توسط استریومیکروسکوپ از نظر جنس و گونه مورد بررسی قرار گرفتند. سپس برای بررسی پراکنش کنه‌ها از شاخص‌های تیلور، ایوواو، موریسیتا و k استفاده شد. در این مطالعه در مجموع تعداد ۴۲۸ کنه سخت جمع آوری و شناسایی شد که کنه های شناسایی شده شامل 4 گونه: هیالوما آناتولیکوم، هیالوما مارژیناتوم، ریپی‌سفالوس تورانیکوس و ریپی‌سفالوس سانگینئوس بودند. نتایج تحلیل‌ رگرسیونی نشان داد که در فصل بهار و تابستان پراکنش تصادفی بیشتر از تجمعی بوده است. این نتایج نشان داد که فصل بهار برای جابجایی کنه ها از نظر شرایط محیطی مناسب تر است اما فصل تابستان الگوهای پراکنش قوی تر می باشد. با توجه به نتایج بدست آمده می توان کنترل کنه ها را در فصول مختلف سال مدیریت و ابزارهای کنترل را متناسب با جمعیت کنه ها انتخاب کرد.