تکتونیک ژئومورفولوژی جنوبخاوری اردبیل، البرز غربی
نویسندگان
1 کارشناس ارشد تکتونیک، دانشگاه خوارزمی تهران.
2 استادیار دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد واحد لاهیجان.
3 کارشناس ارشد تکتونیک، دانشگاه خوارزمی تهران.
4 استادیار دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی تهران.
5 استادیار دانشکده زمین شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران.
doi
10.22034/gmpj.2023.387158.1427چکیده
یکی از روشهای بررسی حرکات زمینساخت فعال، استفاده از اطلاعات ریختزمینساخت است. در بررسی زمینساخت پویا، تکتونیک ژئومورفولوژی دانشی بسیار ارزشمند است که میتواند تاثیر تکتونیک فعال را بر رودخانه مشخص نماید. ایران به دلیل قرارگیری در کمربند کوهزایی آلپ- هیمالیا یکی از مناطق فعال زمین می-باشد؛ کمربند کوهزایی البرز نیز بخشی از این منطقه است و قرارگیری گستره مورد مطالعه در البرز غربی و آذربایجان باعث شده است که این ناحیه تحت تاثیر فرآیندهای زمینساختی حاصل از این برخورد باشد. در این مطالعه به منظور ارزیابی میزان فعالیت تکتونیکی اخیر تعداد 50 حوضه آبریز به همراه طولانیترین مسیر احتمالی عبور رودخانهها آنها در محیط ArcGIS10.1، استخراج گردید و سپس شاخصهای ژئومورفیک ناهنجاری سلسله مراتبی (∆a)، انشعابات (R)، گرادیان طولی رود (SL)، شکل حوضه زهکشی (Bs)، در 50 حوضه زهکشی محاسبه شده و در نهایت با تلفیق شاخصهای مزبور، با استفاده از شاخص زمینساخت فعال نسبی (Iat)، گستره مورد مطالعه به چهار رده فعالیت زمینساختی بسیار بالا، بالا، متوسط و کم طبقه بندی شده است. گسل سنگاورد (فیروزآباد-مجدر)، که گسل اصلی محدوده مورد مطالعه است از شمال تا نزدیک جنوب گستره مورد بررسی را تحت تاثیر قرار میدهد و فعالیت زمینساختی بسیار بالا را سبب شود همچنین گسل عندلیبی و نیکی در شرق و گسل شیخجانلو و نیاخرم نزدیک به بخش جنوب باختری و گسل قالینقیه در باختر فعالیت زمین ساختی بسیار بالا را دارا میباشند. شواهد زمینریختی حاصل از مشاهدات صحرایی اثبات کننده نتایج حاصل از چهار شاخص ژئومورفولوژی در گستره مورد مطالعه است.