طبقهبندی خودکار لندفرمها (ACL) با دو مدل ویژگیهای زمین (TA) و شاخص موقعیت توپوگرافی (TPI) در دامنههای شمال شرقی ارتفاعات کرکسکوه نطنز و کاشان
نویسندگان
1 استادیار ژئومورفولوژی، دانشگاه حکیم سبزواری.
2 دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه حکیم سبزواری.
3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه حکیم سبزواری.
4 استاد ژئومورفولوژی، دانشگاه حکیم سبزواری.
doi
10.22034/gmpj.2023.380996.1410چکیده
شناسایی و نقشهبرداری لندفرمها در مطالعات ژئومورفیک امکان شناخت عمیقتر از محیط طبیعی، مطالعات پایدار، ارزیابی، پیشبینی و برنامهریزی را در سطح یک چشمانداز فراهم میکند. با توجه به مزایای روشهای شناسایی خودکار عوارض نسبت به متدهای سنتی، هدف تحقیق حاضر طبقهبندی اتوماتیک لندفرمهای دامنههای شمال شرقی ارتفاعات کرکسکوه نطنز و کاشان با مساحتی به گستردگی 4739 کیلومترمربع میباشد. در این راستا، از دو مدل ویژگیهای زمین (TA) و شاخص موقعیت توپوگرافی (TPI) که هر دو مبتنی بر مدل رقومی ارتفاعی (DEM) هستند، بهره گرفته شد. در مدل TA که از ارتفاع، شیب، انحنا و شدت برجستگی به عنوان ورودی استفاده میشود، لندفرمها به پنج کلاس قله، شانه دامنه، پشت دامنه، پای دامنه و پنجه دامنه طبقهبندی شدند و در مدل TPI به شش کلاس ستیغ، شیبهای بالایی، شیبهای میانی، شیبهای مسطح، شیبهای پایینی و درهها دستهبندی شدند. نتایج حاصل از طبقهبندی مورفولوژیکی منطقه مطالعاتی با متد ویژگیهای زمین نشان میدهد که فرم پادگانههای بالایی یا شانه دامنه با مساحت ۱۸۱۰ کیلومترمربع که حدود ۳۸ درصد مساحت منطقه را در برمیگیرد، فرم غالب چشمانداز محدوده مطالعاتی میباشد. طبقهبندی لندفرمها با شاخص موقعیت توپوگرافی (TPI) نیز نشان میدهد که لندفرم دره با مساحت ۱۸۷۲ کیلومترمربع معادل حدود ۴۰ درصد مساحت منطقه مورد مطالعه، بهعنوان لندفرم غالب محسوب میشود. استفاده از چهار ورودی در مدل ویژگیهای زمین و امکان طبقهبندی گستردهتر در شاخص موقعیت توپوگرافی از جمله مزایایی این مدلها هستند. از نتایج حاصل از طبقهبندی لندفرمها در این دو مدل میتوان برای مطالعات بعدی بهخصوص در زمینه ژئومورفولوژی خاک استفاده کرد.