بررسی فرونشست دشت خانمیرزا بر اساس داده های ژئومورفیک و تکنیک تداخل سنجی راداری در بازه زمانی سالهای 2003 تا 2010
نویسندگان
1 استاد ژئومورفولوژی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامهریزی، دانشگاه اصفهان.
2 استادیار مهندسی خاک و آب ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان.
3 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی دانشگاه اصفهان.
4 استادیار گروه سیستم های اطلاعات مکانی و سنجش از دور ، واحد لنجان ، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان.
doi
10.22034/gmpj.2023.378151.1400چکیده
امروزه فرونشسست به عنوان عامل مهمی در از بین رفتن منابع آب و خاک هم از لحاظ کمی و هم از لحاظ کیفی به شمار میرود. پیشتر این رویداد در مناطق خشک و نیمه خشک به علت برداشت آب زیرزمینی و تغذیه ناکافی منابع زیرسطحی، امری عادی بود. اما در حال حاضر این رویداد در دشت-های مناطق معتدل، با ورودی آب تغذیه ای مناسب اتفاق میافتد. دشت خانمیرزا از جمله دشتهای مناطق سرد و معتدل ایران است که با میانگین بارش 500 میلیمتر در سال و تغذیه کافی از لحاظ وجود منابع سطحی، رویداد فرونشست هم اکنون در آن با روند سریعی در حال اتفاق است. بدین منظور با هدف ارزیابی فعالیت تکتونیکی منطقه در ایجاد پدیده فرونشست از برخی شاخصهای ژئومورفیک مانند شاخص شکل حوضه(BS)، گرادیان طولی رودخانه(SL)، عدم تقارن حوضه زهکشی(AF)، شاخص تقارن توپوگرافی معکوس(T)، شاخص انتگرل هیپسومتری(H) فرونشست منطقه از لحاظ تکتونیکی مورد مطالعه قرار گرفت. همینطور با استفاده از تداخلسنجی راداری نرخ فرونشست مشخص شد. بررسی این شاخصها نشان داد که شاخصهای، شکل حوضه(BS)، گرادیان طولی رودخانه(SL)، عدم تقارن حوضه زهکشی(AF)، شاخص تقارن توپوگرافی معکوس(T) ، بیانگر تکتونیک فعال در منطقه است. فعالیتهای زمین ساخت باعث کشیدگی دشت و نامتقارن شدن دو طرف رود اصلی شده است. همینطور نتایج مربوط به تداخلسنجی راداری در بازه دوساله بیانگر این است که به موازات فرونشست( با نرخ 9 سانتیمتر) در بخشهایی از دشت، بخشهای دیگر با بالاآمدگی( با نرخ 21 سانتیمتر) مواجه است.