فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرونشست زمین پدیده‌‌ای ژئومورفیک است که تحت‌تأثیر عوامل طبیعی و انسانی رخ می‌دهد و صدمات ناشی از آن می‌تواند در بسیاری از موارد فاجعه‌بار باشد. بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی پدیده فرونشست زمین را به شدت در این مناطق افزایش داده است. دشت مشهد از جمله مناطق با نرخ فرونشست بسیار بالا است که ضرورت دارد مورد توجه بیشتری قرار گیرد. در پژوهش حاضر با استفاده از تداخل سنجی راداری و روش سری زمانی‌ SBAS در بازه زمانی 2014 تا 2021 در محدودۀ شهر مشهد با انتخاب 38 تصویر Sentinel-1 با فاصله زمانی مناسب، متوسط سرعت فرونشست و برخاستگی زمین در محدودۀ مورد مطالعه برآورد شد. نتایج آنالیز سری زمانی تصاویر نشان داد در شهر مشهد بیشترین میزان جابجایی زمین بین 77- میلی‌متر تا 8+ میلی‌متر بوده است و مناطق دارای فرونشست در بخشهای شمال شهر مشهد قرار گرفته‌اند که بین 30 تا 77 میلی‌متر فرونشست در سال را ثبت کرده‌اند. برای تعیین علت این رخداد، به ارزیابی وضعیت بهره‌برداری از آب‌های زیرزمینی در این بازه زمانی و ارتباط آن با فرونشست زمین پرداخته شد که نتایج نشان داد تراز ایستابی آب زیرزمینی منطقه به طور مداوم در حال کاهش است. همچنین جهت بررسی فعالیت تکتونیکی در رخداد فرونشست، تاریخچه زلزله‌ها و شبکۀ گسلی منطقه مورد ارزیابی قرار گرفت که بررسی‌ها دلالت بر عدم رخداد زمین‌لرزهای مؤثر در منطقه و حوالی آن داشت. بنابراین می‌توان علت اصلی رخداد فرونشست در شهر مشهد را کاهش تراز آب زیرزمین ناشی از بهره‌برداری غیراصولی از این منابع دانست.