فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سرعت جریان تحت‌تأثیر مقاومت پوشش‌گیاهی درختچه‌ای، بوته‌ای و علفی در بستر و سواحل رودخانه‌ها و سیلاب‌دشت‌ها قرار دارد. با کاهش سرعت جریان، عمق جریان در مسیر افزایش می‌یابد که نتیجه آن، طغیان جریان در سیلاب‌دشت رودخانه است. در پژوهش حاضر، تأثیر پوشش‌گیاهی و عوامل مؤثر بر ضریب زبری مانینگ و برآورد سرعت جریان آب رودخانه‌ای مورد ارزیابی قرار گرفت. برای انجام این پژوهش به‌صورت برداشت میدانی، خصوصیات پوشش‌گیاهی و سرعت جریان در 24 مقطع عرضی در بازه‌ای به‌طول 70/16 کیلومتر از رودخانه قره‌سو اردبیل (محدوده روستای انزاب تا پل‌سامیان)، اندازه‌گیری شد. سپس ضریب ‌زبری مانینگ با روش کوان برای هر یک از مقاطع رودخانه محاسبه شد. هم‌چنین به‌منظور بررسی ارتباط بین متغیرها و تأثیر آن‌ها بر یکدیگر، از آزمون همبستگی پیرسون در محیط نرم‌افزار SPSS، استفاده شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که عمق جریان به‌ترتیب با سرعت جریان و عرض جریان رابطه معکوس معنی‌دار (889/0- r=، 934/0- r= و 01/0>p) و با ضریب زبری مانینگ رابطه مستقیم معنی‌دار (357/0- r= و 05/0 >p)، دارد. هم‌چنین، عرض‌جریان نیز به‌ترتیب با ضریب زبری مانینگ، رابطه معکوس معنی‌دار (387/0- r= و 05/0>p)، با سرعت جریان رابطه مستقیم معنی‌دار (941/0r= و 01/0 >p) دارد. ضریب زبری مانینگ به‌ترتیب با سرعت جریان، دبی رودخانه، شعاع هیدرولیکی و عرض جریان رابطه معکوس معنی‌دار (347/0- r=، 474/0- r=، 412/0- r=، 387/0- r=، و 05/0>p دارد. هم‌چنین نتایج پژوهش نشان داد که همبستگی مقادیر سرعت برآورد شده و اندازه‌گیری شده، نشان‌دهنده صحت قابل قبول معادله کوان در برآورد ضریب زبری و سرعت جریان در بازه‌های رودخانه موردمطالعه است.