بررسی شاخص‌های ژئومورفولوژیکی و رابطه آن با پوشش گیاهی در تپه‌های ماسه‌ای (مطالعه موردی: آران و بیدگل و کاشان)

نویسندگان

1 استاد گروه مدیریت و کنترل بیابان،دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان

2 دانشجوی دکتری گروه مدیریت و کنترل بیابان،دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان،

3 دانشیار گروه مدیریت و کنترل بیابان،دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان

doi
10.22034/gmpj.2023.375286.1393
چکیده

در تحقیق حاضر به بررسی تاثیر جوامع گیاهی به کمک دورسنجی وتاثیر گونه‌های مجزا با مراجعه میدانی در منطقه ارگ کاشان طی دوره 1995-2020 پرداخته شد. به منظور بررسی ارتفاع و شیب از تصاویر گوگل ارث و برای محاسبه پوشش گیاهی از تصاویر لنست TM و OLI8 و بازدید صحرایی استفاده شد. همبستگی بین عوامل مورفولوژیک و پوشش گیاهی با استفاده از رگرسیون وزن‌دار فضایی (GWR) بررسی شد. نتایج شناسایی تپه‌های ماسه‌ای بیانگر وجود شش نوع تپه مختلف در منطقه مورد مطالعه بود. کمی‌سازی ارتفاع و شیب بیانگر میانگین ارتفاع 33 متر و شیب 6/3 درصد بود. تغییرات ارتفاع و حجم تپه‌های ماسه‌ای ارگ کاشان روند افزایشی را نشان داد به طوریکه نرخ تغییر ارتفاع و همبستگی آن به ترتیب 0455/0 و 85/0 محاسبه شد. همچنین نرخ تغییر حجم و همبستگی آن به ترتیب 216/0 و 9/0 محاسبه شد و حجم سطحی تپه-های شنی منطقه کاشان حدود 02/1 کیلومتر مکعب در طی یک دوره 25 ساله افزایش داشت. بیشترین مقدار پوشش گیاهی در تپه‌های تثبیت شده و کمترین مقدار آن در تپه‌های ستاره‌ای و بوکلیه بارخانی واقع شده است. نتایج حاصل از همبستگی بین خصوصیات مورفولوژیکی تپه‌های ماسه‌ای با NDVI نشان داد که بین این عوامل در همه بخش‌ها همبستگی مثبت وجود دارد (57/0R=، 46/0R=). گونه‌های ماسه‌دوست منطقه را گونه‌های اسکمبیل، کلبیت، سبد و دم‌گاوی بودند. نتایج تحلیل کارایی این گونه‌ها در مورفولوژی دامنه تپه‌ها نشان داد گونه‌های فوق عملکرد یکسانی ندارند.