بررسی سکونتگاه‌های انسانی واقع در حریم گسل‌های فعال( مورد مطالعه استان کرمان )

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته مخاطرات ژئومورفولوژی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان.

2 دانشیار ژئومورفولوژی، گروه جغرافیا، دانشگاه شهید باهنر کرمان.

3 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان.

doi
10.22034/gmpj.2023.376328.1394
چکیده

.وجود گسل‌های متعدد و فعال، استان کرمان را از جمله مناطق لرزه‌خیز قرار داده است. گسل کوهبنان، لکرکوه و نایبند در شمال کرمان، گسل گوک و شهداد در مرکز و گسل‌های بم و سبزواران در جنوب استان جنباترین گسل‌های منطقه را تشکیل می دهند. آنچه در مورد گسل اهمیت دارد، بزرگی زمین‌لرزه احتمالی در اثر جنبش یک گسل و توان لرزه‌زایی گسل می‌باشد، تعیین حریم و پهنای گسل‌ برای سکونتگاه‌های شهری و روستایی دارای اهمیت فراوان می‌باشد. وجود چندین شهر و هزاران روستا در حریم گسل و یا در شعاع چند کیلومتری آن در منطقه، که در خطر زلزله و مخاطرات ناشی از آن واقع شده‌اند ضرورت بررسی و تعیین حریم گسل‌ها را بیان می‌کند. تعیین حریم گسل بر اساس راستای حرکت و نوع گسل به دو روش IBC و پهنه‌بندی انجام می‌شود. در این پژوهش پس از شناسایی و بررسی گسل‌های فعال منطقه با تحلیل آماری توان لرزه‌زایی گسل‌ها با توجه به فرمول MS= logL + 5/4، محاسبه شد. همچنین با تاکید بر راستای جابجایی گسل‌ها (راستالغز، کششی، معکوس) نقشه پهنای حریم گسل‌های مختلف به روش دوم (پهنه‌بندی) ترسیم گردید. سپس با انطباق حریم گسل‌ها و موقعیت قرارگیری مراکز جمعیتی شهری و روستایی، مناطق در معرض خسارات زلزله مشخص گردید. یافته‌های حاصل از پژوهش نشان می‌دهد شهرهای کوهبنان، کیانشهر، هجدک و بروات درست در حریم گسل و شهر گلباف در نزدیکی حریم گسل و همچنین صدها روستا در حریم گسل‌ها استقرار یافته اند.