بازتاب تصاویرشعری شاعران کهن پارسی در اشعار نو مهدی اخوان ثالث

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان وادبیّات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

2 استاد زبان و ادبیّات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

3 دانشیار زبان و ادبیّات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

doi
10.29252/kavosh.2022.17572.3157
چکیده

با پیدایش شعر نو، تقابلی بین طرفداران شعر نو وسنّتی ایجاد شد. در این میان، مهدی اخوان ­ثالث (1307-1369 ه.ش.) که ازچهره­ های تأثیرگذار شعر نو محسوب می­ شود، دیدگاه­ هایی را در انتقاد از شعر سنّتی بیان کرده است. این انتقادها سبب تلقی تقابل و گسست همه­ جانبه شعر نو و شعر کهن پارسی شده و این شائبه را ایجاد کرده که وی کاملاً در تقابل و تضاد با شعر سنّتی بوده است. از آنجا که تصویر غالباً از ارکان اساسی شعر هر شاعری است با بررسی بازتاب تصاویر شعری شاعران کهن در اشعار نو اخوان می­ توان به میزان ارتباط یا عدم­ ارتباط شعر وی با میراث شعری کهن پی­ برد. علاوه بر این، فرمالیست­ های روسی معتقدند که اگر تصویرهای شعری یک دوره را مطالعه کنیم متوجه می­ شویم همه آنها در شعر دوره­ های گذشته نیز آمده ­اند. آنچه تازگی دارد شیوه بیان تصویرهاست که عوض شده است. بنابراین، پژوهش حاضر می­ تواند صحّت یا عدم­ صحّت این نظر را نیز ثابت کند. تحلیل داده ­های تحقیق نشان می­ دهد که به رغم تبادر و تلقی تقابل شعر نو و سنّتی، تصاویر شعری شاعران کهن پارسی در تصاویر شعری اخوان به صورت صریح (عین تصویر در بافت نو) و ضمنی  (قسمتی از تصویر، تصویر با مفهومی تازه دریافت نو) بازتاب یافته است. در این میان، بیشترین بازتاب مستقیم یا صریح به ترتیب در تصاویر شعری کنایه و تشبیه و بازتاب غیرمستقیم یا ضمنی در تصاویر شعری تشخیص، استعاره و صفت هنری صورت گرفته است.