پیدایش و ویژگیهای ژئومورفولوژیکی چشم انداز بدلند شبه کارستی جنوب گلباف، استان کرمان
نویسندگان
1 دانشیار گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
2 پژوهشگر پسادکترا، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان.
doi
10.22034/gmpj.2022.360054.1373چکیده
هدف این مطالعه بررسی نحوه پیدایش چشم انداز بدلند شبه کارستی جنوب گلباف کرمان و شناسائی عوارض و فرایندهای تشکیل دهنده آن است. وجود چنین چشم اندازکمیاب و جالبی در ایران برای اولین بار گزارش می شود. لذا معرفی مشخصات و نحوه پیدایش آن اهمیت زیادی دارد. بدین منظور، این چشم انداز مورد مطالعه میدانی قرار گرفت، عوارض تشکیل دهنده آن شناسایی شدند، فرایندهای تشکیل دهنده آن مشخص شدند،سنجش های مورفومتریکی روی عوارض آن صورت گرفت و نحوه عملکرد سیستم هیدرولوژیکی آن تعیین گردید. همچنین، نحوه تشکیل این چشم انداز ژئومورفولوژیکی شناسایی و با کارست واقعی مقایسه شد. براساس این مطالعه، مادهای که بدلندها در آن تشکیل شدهاند یک لوم (گل سنگ) با مشخصات مناسب برای تشکیل رگاب است. لذا، در اثر خشک شدن آن و پیدایش شکافهای انقباضی، جریانهای سطحی وارد رسوب گردیده و با حرکت در شبکه شکافها و فرسایش، موجب ایجاد شبکه رگاب و توسعه این نوع بدلند شدهاند. عوارض سطح این بدلند عبارتند از آبکندهای فرسایشی و ریزشی، چالههای قیفی فراوان و چالههای ریزشی. برای تشکیل این عوارض در سطح کفه رسی جنوب گلباف باید رژیم محیط از رسوبگذاری به فرسایشی تغییر میکرد که این اتفاق در اثر ایجاد یک نیک پوینت در محلی که سیلابها از این محیط سرریز کردهاند صورت گرفته است. عقب نشینی نیک پوینت ایجاد شده در نقطه سرریز باعث حفر سطح کفه رسی توسط جریانهای عبوری و تغییر رژیم محیط از رسوبگذاری به فرسایشی، و شکل گیری آبکندهای فرسایشی شد.