پویایی مرحله نهایی توالی در جنگلهای راش آمیخته در شمال ایران (پژوهش موردی: بخش گرازبن جنگل خیرود)
نویسندگان
1 استاد دانشگاه تهران
2 استادیار دانشگاه تهران
3 استادیار دانشگاه محقق اردبیلی
4 استاد دانشگاه فنی مونیخ آلمان
doi
10.22092/ijfpr.2014.10672چکیده
مطالعه پویایی تودههای راش آمیخته با هدف تعیین فازهای تکاملی تودههای آمیخته و طبیعی راش در بخش گرازبن جنگل آموزشی و پژوهشی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران واقع در جنگل خیرود نوشهر انجام شد. پس از جنگلگردشی اولیه، سه قطعهنمونه 25 هکتاری انتخاب و هر یک از آنها به قطعات یک هکتاری (100Í100 متر) تفکیک و آماربرداری صددرصد از کلیه پارامترهای توده شامل قطر برابرسینه درختان، زادآوری طبیعی، اندازه و پراکنش روشنهها و خشکهدارها انجام شد. در فرایند پویایی تودههای راش، سه مرحله شامل هشت فاز توالی شناسایی شد. برایناساس پویایی تودهها در سه مرحله افزایش حجم، انباشت حجم و دگرگونی حجم اتفاق میافتد. مرحله افزایش حجم شامل فازهای تشکیل زیراشکوب و زادآوری، مرحله انباشت حجم شامل فازهای کاهش پایهها، نورافزایی و بلوغ و مرحله دگرگونی حجم نیز شامل فازهای تشکیل روشنه، حجمکاهی و کهنرست است. در برخی از فازها مثل بلوغ امکان تفکیک به چرخههای پیش و پس از بلوغ نیز وجود دارد. علاوهبر این سه مرحله، مرحله بینابینی شامل آمیخته یا فاز چندفازی که با آشوبهای نامنظم و با تناوب و مقیاس زمانی کوتاه ایجاد میشود، نیز شناسایی شد. فازهای حجمافزایی، زیراشکوب و کاهش پایهها بیشترین مساحت منطقه موردبررسی را بهخود اختصاص میدهند که نشانه حضور تودههای راش در مراحل میانی تکامل و انباشت حجم در تودهها در بیشتر مناطق است. روند پویایی تودههای راش اغلب با تشکیل روشنههایی در اندازههای کوچک و افتادن یک درخت روشنهساز آغاز میشود. برایناساس شیوه جنگلشناسی تکگزینی در تودههای راش روش نزدیک به طبیعت و مناسب میباشد. توصیه میشود برای مدیریت همگام با طبیعت و کاستن از شدت دخالتهای انسانی در روند پویایی طبیعی تودههای راش با شیوه تکگزینی، انتخاب نوع و زمان عملیات پرورشی و نشانهگذاری با شناخت و تعیین فازها و مسیرهای توالی در راشستانها انجام پذیرد.
