بررسی دگردیسی گونۀ غناییِ شعر عاشقانه در سایۀ مدرنیته

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شیراز

2 دانشیار زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه شیراز

doi
10.29252/kavosh.2021.15442.2946
چکیده

هدف این مقاله بررسی دگردیسی و تحوّل شعرِ عاشقانۀ معاصر فارسی، تحت‌تأثیر تفکّر مدرنیته بوده است. در این مقاله که از روش مطالعۀ اسنادی و تحلیل محتوای کیفی برای پاسخ به سؤال بنیادین تحقیق استفاده شده است، ابتدا تأثیرات اجتماعی مدرنیته بر عشق و رابطۀ عاشقانه را در نظرگاه اندیشمندان و جامعه‌شناسانی نظیر باومن (Bauman)، گیدِنز (Giddens)، تامپسون (Thompson) و بِرمَن (Bermun) نشان داده‌ایم و سپس دگرگونی‌های عاشقانه‌سروده‌ها در شعر فارسی تحت‌تأثیر این تفکّر در ده انگاره بررسی و تبیین شده است.پرسش و مسألة اصلی در این پژوهش آن است که گونة پرطرفدار عشق در ساحت ادب فارسی چگونه همگام با پدیده­ها و تحوّلات اجتماعی دگردیسی یافته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که انگاره‌هایی نظیر نسبیّت‌اندیشی، حضور پررنگ خود شاعر، گفتگوی دوسویه، برابری و آزادی، علم‌اندیشی و تجربه‌گرایی که مدرنیته آنها را برای زیستن در جهان معاصر پیشنهاد می‌کند عمیقاً گونۀ غناییِ عاشقانه را در شعر معاصر فارسی دگرگون کرده و با دیداری‌کردنِ مغازله و پیشنهاد عشقِ بی‌هاله گونه‌ای متفاوت ارائه داده است. اجتماع با پتانسیل سیّال خود و تغییر در نگرش انسان­ها که ماهیّت شخصیّت آنها را تغییر داده است، بر ساحت عشق در ادب فارسی تأثیر گذاشته است. چنانکه جایگاه عشق را از حالت افسانه­ای و اندرونی به حالت حقیقی و گاه اجتماعی و... تغییر داده است.