فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

خاقانی‌ شروانی (وفات: 582 هـ .ق)، از جمله سخنوران صاحب سبکی است که اشعارش در عین متجلّی­ ساختن نوآوری­ های شاعرانه، در زمره دشوارترین آثار منظوم ادبیّات فارسی قرار گرفته ­است. احاطه کم ­نظیر شاعر بر علوم زمانه خویش، تبحّر وی در فنون مختلف شاعری و شناخت دقیق وی از ظرایف زبان، در کنار شگردهای خاص وی در نمایش هنرمندانه تصاویر شعری، از جمله شاخصه­ های مهمی است که بر پیچیدگی شعر وی افزوده ­است. عوامل مذکور، در عین حال، سبب­ پیدایش دشواری­ هایی در امر تصحیح دیوان خاقانی شده ­است؛ به گونه ­ای که از دیرباز تصحیفات و تحریفات متعدّدی به آن راه یافته­ و با وجود تصحیحات چندگانه، همچنان ضبط ابیاتِ فراوانی از آن محل بحث و تردید است. بدیهی است که تصحیح و شرح چنین دیوانی علاوه بر آگاهی­ های همه ­جانبه علمی و ادبی، آشنایی کامل با فضای ذهنی و سبک و سیاق شاعر و شگردهای فنی وی را می­ طلبد.بر این اساس، در این پژوهش، با توجّه به ضبط نسخه ­بدل ­ها و عوامل متعدّد دیگر، بویژه شیوه خاص خاقانی در رعایت تناظرهای تصویری و بهره­ گیری وی از فنون ادبی، 9 بیت از دیوان وی تصحیح و شرح شده ­است. همچنین، با بازنگری و مطالعه دقیق دیوان خاقانی و نگاه انتقادی به شروح پیشین، به تحلیل نُه بیت از ابیات آن پرداخته و نکات نویافته ­ای درباره طرز خوانش و کاربرد معنایی واژگان و ترکیباتی نظیر «مِحال»، «باشه و خاد»، «هفت­ مردان»، «مشتری ­اخلاق» و «دارالخلافه پدر» ارائه ­شده ­است.