بررسی فعالیت های نوزمین ساخت حوضه ی آبریز دره شهر با استفاده از شاخص های ژئومورفیک
نویسندگان
1 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دکترای ژئومورفولوژی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 دکترای ژئومورفولوژی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
doi
10.22034/gmpj.2022.296733.1289چکیده
کاربرد شاخصهای ژئومورفیک در سالهای اخیر به دلیل سهولت در محاسبه و خطای کم در تشخیص مناطق فعال رواج بیشتری یافته است. استفادة هم زمان از شاخصهای ژئومورفیک به ما این امکان را میدهد که تحلیل درستی از وضعیت نئوتکتونیک این منطقه داشته باشیم. هدف از این پژوهش بررسی فعالیتهای نو زمینساختی منطقه دره شهر بخشی از زیر حوضههای کرخه، در جنوب شرقی استان ایلام، با استفاده از تحلیل شاخصهای ژئومورفیک است. برای این کار علاوه بر بازدیدهای مکرر میدانی از منطقه، از مدل رقومی ارتفاعی، نقشههای توپوگرافی، نقشه زمین شناسی و لایههای هیدرولوژی، خط العقرها و خط الراسها استفاده شده است. همچنین برای اثبات فعالیتهای تکتونیکی در منطقه از شاخصهای ژئومورفیک شامل؛ منحنی هیپسومتریک(Hc)، انتگرال هیپسومتریک(Hi)، نسبت پهنای کف دره به ارتفاع آن(Vf)، نسبت شکل حوضه (Bs)، عامل تقارن توپوگرافی(T)، شاخص سینوسی جبهه کوهستان (Smf)، عامل عدم تقارن حوضه (AF) و شاخص سینوسیته کانال رودخانه (S) استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که انتگرال هیپسومتریک منطقه دره شهر برابر 25/0 میباشد. در قسمت شمال حوضه مقدار شاخصAF کمتر از 50 است و رودخانه اصلی به سمت شمال حوضه کج شده است. همچنین مقدار 29/0 T= است که حاکی از نیمه متقارن بودن حوضه که از نظر فعالیت تکتونیکی است. میزان VF برای کل حوضه برابر 31/4 میباشد. مقادیر عرض کف دره به ارتفاع (VF)در حوضه از 27/0 تا 51/10 تغییر میکند، در دره شمال غربی فعالیت تکتونیک جدیتر است. از نظر فعالیتهای نو زمینساختی نئوتکتونیکی منطقه تقریباً در مرحله بلوغ و به حالت تعادل رسیده است.