فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شکواییه، یکی از گونه‌های ادب غنایی است که در آن، شاعر نسبت به رویدادهای دردآورِ زندگی که سبب به تنگنا افتادن آدمی می‌شوند، گِله‌مند است. بررسی شکواییه‌ها می‌تواند مخاطب را با احوال شخصیِ سخنوران و وضعیت اجتماعی-سیاسی عصر آنان بیشتر آشنا سازد. در شعر نیما یوشیج (1338- 1276) که به حقیقت آیینۀ تمام‌نمای زندگی عصر اوست، انواع مختلف شکواییه نمود یافته است.نویسندگان در این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی انجام می‌گیرد، شکواییه‌های اجتماعی، سیاسی، شخصی و فلسفی را در اشعار فارسی نیما بررسی می‌کنند. تردیدی نیست که در سروده‌های او شکواییۀ عرفانی قابلیّت طرح ندارد و در میان سایر گونه‌های بثّ‌ّالشکوی، شکواییه‌های اجتماعی و سیاسی با توجّه به زبان نمادین نیما و تعهّد اجتماعی او، چشمگیرتر است.شکواییه‌های نیما در سروده‌های نخستین، بیشتر جنبۀ شخصی دارد؛ امّا بتدریج، گله‌های او رنگ اجتماعی به خود می‌گیرد. وضعیّت مملو از خفقان و استبداد عصر نیما، سبب می‌شود تا شاعر‌ از حاکمان نالایق و بی‌کفایت، انتقاد کند و از سوی دیگر، از غفلت و ناآگاهی مردم ساده‌دلِ جامعۀ خویش در رنج باشد. افزون بر این، نیما در سروده‌هایش از پیامدهای جنگ جهانی و تنگ‌دستی و بیماری مردم، از انحراف جریان‌های سیاسی و سوء‌استفادۀ آنان از تودۀ فرودست و نیز از نظام ارباب-رعیّتی سخت گله‌مند است.