بازنمون مطالعات حوزه آینده پژوهی در نشریات علمی ایران از سال 1387 تا 1401

نویسندگان

1 دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی،همدان،ایران

2 استادیار گروه آینده پژوهی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

3 دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی، گروه آینده پژوهی ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) ، قزوین ، ایران

4 استادیار گروه آینده‌پژوهی، دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش، تهران، ایران

doi
10.30479/jfs.2023.18178.1452
چکیده

هدف: پژوهش حاضر در نظر دارد با مطالعه و مقایسه موضوعات مورد بررسی در تولیدات علمی فرارشته آینده‌پژوهی (در مفهوم عام آن)، اشتراک و افتراق زیرحوزه‌های 18 گانه مرتبط با هر یک از شش مفهوم آینده‌پژوهی، آینده‌نگاری، آینده‌شناسی، آینده‌اندیشی، آینده‌گرایی و آینده‌کاوی را نشان دهد.روش:این پژوهش از حیث روش، توصیفی-اکتشافی است که بـا بهره‌گیری از فنون علم‌سنجی انجام شده و بر پایـه رویکـرد کیفی در پی گردآوری داده‌ها به‌منظور مفهوم‌سازی و ارائه تحلیل‌های تجویزی است. مبنای تجزیه و تحلیل‌ها نیز مقالات علمی پژوهشی و علمی ترویجی نمایه شده در پایگاه نشریات علمی ایران (مگیران) است. شیوه‌های گردآوری اطلاعات و روش تجزیه و تحلیل، بررسی کتابخانه‌ای علمی و تخصصی است. تجزیه و تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزار Excel انجام پذیرفت. یافته‌ها:یافته‌ها گویای این است که بیشترین فراوانی مقالات در حوزه مطالعات آینده به ترتیب به حوزه شهری و منطقه‌ای 205 مقاله، دینی و مذهبی 128 مقاله و دفاعی و نظامی 102 مقاله است. ضمناً بالاترین میزان رشد مقالات حوزه‌های مورد مطالعـه در سال 1400 است. نتیجه‌گیری:نتایج این پژوهش در راستای مقایسه فراوانی مقـالات علمـی منتـشر شده در شش مفهوم مـورد مطالعـه مرتبط با آینده در دوره پانزده ساله 1387 تا 1401 است که نتایج تجزیه و تحلیل‌ها گویای این است که بیشترین فراوانی مقالات به ترتیب به مفهوم آینده‌پژوهی با 822 و آینده‌نگاری با 279 عنوان پژوهش اختصاص دارد. ضمن اینکه بالاترین رشد مقالات در این پانزده سال برای مفهوم آینده‌پژوهی می‌باشد.