بررسی تحلیلی روایتی نقّالی از فرامرز نامه
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه جهرم
doi
چکیده
فرامرزنامه یکی از منظومههای ارزشمند و نسبتاً مفصّل پهلوانی پس از شاهنامة فردوسی است. درنگ در تاریخ فرهنگ و ادب ایران نشان میدهد که اخبار مربوط به فرامرز به گونهای بسیار گسترده در روایات مکتوب و شفاهی موجود است. داستانهای این پهلوان به گونهای پراکنده در شاهنامه، منظومههای پهلوانی پس از شاهنامه، منابع مکتوب و روایتهای نقّالی و شفاهی حفظ شده است که در مجموع حلقة روایات فرامرز را در ادبیّات حماسی ایران تشکیل میدهد. در منطقة کوهمره سرخی فارس چهار روایت شفاهی از منظومههای پهلوانی پس از شاهنامه موجود است که از این میان دو روایت «برزونامه» و «بانوگشسب نامه» در میان برخی از قصّهگویان و راویان رواج دارد؛ امّا دو روایت «فرامرزنامه»و «شهریارنامه» در ذهن و زبان مردم جایگاهی ندارد. این دو روایت تنها به وسیلة مسنترین و معروفترین نقّال این منطقه- علی حسین عالینژاد، آخرین بازماندة نقّالان و راویان منطقه- روایت میشود. روایت نقّالی فرامرزنامه در این منطقه، آمیزشی از حماسه و باورهای اساطیری بومیان منطقه است که واکاوی آن افزون بر ثبت روایتی که پیش از این در هیچ مأخذی ثبت و بررسی نشده است، بخشی از باورهای اساطیری مردم این منطقه را نشان میدهد. در این جستار نگارنده به مباحث زیر پرداخته است: 1- گزارش روایت نقّالی و سپس بررسی تفاوتها و شباهتهای روایت مکتوب و روایت نقّالی2- بررسی چگونگی اثرگذاری باورها و اسطورههای بومیان منطقه بر روایت نقّالی. 3- بحثی دربارة سرایندة اثر بر پایة روایت نقّالی.
