پهنه‌بندی خطرسیلاب با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: حوضه آبخیز گرگانرود(

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه گلستان، گرگان.

2 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه گلستان، گرگان.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد مخاطرات محیطی، دانشگاه گلستان، گرگان.

doi
10.22034/gmpj.2021.309363.1307
چکیده

هدف از این پژوهش، ارزیابی و پهنه‌بندی محدوده‌های سیل‌خیز در حوضه گرگانرود است. بدین منظور معیارهایی همچون شیب، جهت شیب، ارتفاع، زمین‌شناسی، بارندگی، فاصله از آبراهه و رودخانه، فاصله از راه‌ها، فاصله از مناطق مسکونی، تراکم زهکشی، شاخص NDVI (تراکم پوشش گیاهی) و ضریب رواناب (شامل کاربری اراضی، بافت خاک، گروه هبدرولوژیک خاک، شماره منحنی، نگهداشت سطحی و ارتفاع رواناب سالانه) انتخاب گردید. از سیستم اطلاعات مکانی و تصاویر ماهواره‌ای برای تولید لایه‌های معیارها استفاده شد. سپس با اتکا به نظرهای کارشناسی و شناخت منطقه، وزن‌دهی نهایی لایه‌ها به روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی به وسیله نرم‌افزارExpert choice انجام گردید و نقشه پهنه‌بندی سیلاب در محدوده حوضه آبخیز گرگانرود ارائه شد. در نهایت نقشه پهنه‌بندی نهایی با همپوشانی نقشه‌های وزندهی شده برای هر معیار در سامانه اطلاعات جغرافیایی تهیه شد. بررسی و تحلیل نهایی نقشه به دست آمده بیانگر آن است که نواحی شمال و شمال غرب دارای بیشترین ظرفیت در برابر خطر سیل هستند. همچنین نتایج نشان داد که از کل مساحت منطقه، 19.97 درصد دارای وضعیت با خطر خیلی زیاد، 19.98 درصد دارای وضعیت با خطر زیاد، 19.98 درصد دارای وضعیت با خطر متوسط، 20.07 درصد دارای وضعیت با خطر کم، 20 درصد دارای وضعیت خطر خیلی کم در برابر سیل قرار دارند. در این پژوهش، از بین عوامل طبیعی موثر بر وقوع سیلاب، عامل بارش بیشترین تاثیر را در وقوع سیلاب در حوضه آبریز مورد مطالعه دارد.