سنجش اعتماد عمومی به علم از دیدگاه ایرانیان

نویسندگان

1 هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

2 کارشناس پژوهشی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران

doi
10.22034/popsci.2023.397525.1271
چکیده

هدف: هدف این مقاله، سنجش‌ اعتماد عمومی به یافته‌های علمی، مراکز علمی و پژوهشگران در ایران است. با تخصصی‏شدن روزافزون علم و فناوری و نفوذ آن در زندگی روزمره و گسترش رسانه‏‏ها و وسایل ارتباطی، آگاهی در‏باره پیامدهای توسعه علم و فناوری در بین گروه‏های اجتماعی توزیع شده و مردم به علم و فناوری و دستاوردهای آن با تردید بیشتری نگاه می‏کنند. در شرایط توزیع اجتماعی دانش، دانشمندان دیگر به تنهایی دانش و توان پیش‏بینی همه دلالت‏های اجتماعی نوآوری را ندارند؛ این تحول ارزیابی دلالت‏های اخلاقی علوم و فناوری را از انحصار دانشمندان خارج کرده است. پژوهشگران علم و جامعه با طرح پرسش‏های خاص خود می‏کوشند جنبه‏های مختلف ارتباط مردم با علم و فناوری را توضیح دهند که چگونه می‏توان میزان اعتماد مردم به علم و فناوری را سنجید و آنان را در رشد و پیشرفت جامعه سهیم کرد.روش: در این مطالعه از روش توصیفی و طرح پیمایشی بهره گرفته شده است. برای دستیابی به هدف، از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای استفاده شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسش‌نامه بود. روایی محتوایی و صوری پرسش‌نامه با استفاده از نظر متخصصان و بررسی ضریب توافق ایشان، انجام شد. همچنین از روش اندازه‌گیری روایی سازه‌ای مدل مفهومی (تحلیل عاملی تأییدی و بررسی شاخص‌های برازش) استفاده و برای پایایی سؤالات و گویه‌های تهیه شده از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. یافته ها :در مورد یافته‌های علمی، پاسخ‏دهندگان به موضوعات مرتبط با قوانین و مقررات علمی، تأیید دیگر منابع، تأیید دانشمندان دیگر و اینترنت اعتماد داشتند. در حالی که بررسی به وسیله افراد عادی و تأیید رسانه‏ها مورد اعتماد پاسخگویان نبود.‏ همچنین یافته‎ها نشان داد که اکثریت جامعه‏،‏ به مراکز علمی اعتماد دارند.