ارزیابی نرخ فرونشست دشت همدان-بهار و ارتباط آن با پارامترهای محیطی
نویسندگان
1 استاد ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی وعلوم محیطی، دانشگاه تبریز.
2 دانش آموخته دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی وعلوم محیطی، دانشگاه تبریز.
3 استاد ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه ریزی وعلوم محیطی، دانشگاه تبریز.
doi
10.22034/gmpj.2021.141036چکیده
یکی از مخاطرات پیشروی دشتهای کشور، مخاطره فرونشست است. قرارگیری دشت همدان-بهار در منطقه نیمه خشک سبب شده تا این دشت در معرض مخاطره فرونشست باشد. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به بررسی این مخاطره پرداخته شده است. در این تحقیق به منظور دستیابی به اهداف مورد نظر از روشهای توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. دادههای تحقیق شامل تصاویر راداری سنتنیل 1 (73 تصویر راداری در طی بازه زمانی ۱۶/۰۱/۲۰۱۵ تا ۱۴/۰۱/۲۰۲۰)، تصویر ماهوارهای لندست 8 (مربوط به تاریخ 13/06/ 2020 به منظور تهیه نقشه کاربری اراضی منطقه)، مدل رقومی ارتفاعی 30 متر SRTM، نقشه زمینشناسی 1:100000 و همچنین اطلاعات مربوط به چاههای پیزومتری منطقه است. ابزارهای تحقیق نیز شامل GMT، ENVI، ARCGIS و expert choice میباشد. بر اساس نتایج بدست آمده، این دشت در طی دوره زمانی ۵ سال (از تاریخ ۱۶/۰۱/۲۰۱۵ تا ۱۴/۰۱/۲۰۲۰)، با ۲۸۱ میلیمتر فرونشست مواجه شده است که بر اساس آن میتوان گفت منطقه مورد مطالعه دارای میانگین ۵۶ میلیمتر فرونشست سالانه است. همچنین نتایج پتانسیلسنجی مناطق مستعد وقوع فرونشست بیانگر این است که مناطق میانی محدوده مطالعاتی، شامل محدودههای شهری همدان، بهار، لالجین و صالحآباد به دلیل نوع کاربری، نوع لیتولوژی، شیب کم، قرار گرفتن در واحد دشت و مخروطه افکنه و همچنین افت زیاد منابع آب زیرزمینی در این مناطق، پتانسیل بالایی جهت وقوع و تشدید فرونشست در آینده دارد. با توجه به اینکه این مناطق در محاسبه فرونشست منطقه، دارای بالاترین میزان فرونشست بودهاند، بنابراین بین نتایج حاصله از تصاویر راداری و پهنهبندی، انطباق وجود دارد.