ارزیابی آسیب پذیری و تخریب میراث ژئومورفولوژیکی تحت تأثیر توسعه شهری خرم آباد
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
2 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
3 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
4 دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران
doi
10.22034/gmpj.2021.141033چکیده
میراث ژئومورفولوژیکی شهری مستعد تخریب ناشی از فعالیتهای انسانی مرتبط با توسعه شهری و ایجاد ساختارهای زیربنایی است. برای درک اثر توسعه شهری بر میراث ژئومورفولوژیکی و ضرورت حفاظت از این میراث ارزشمند، پژوهش حاضر بهصورت موردی در شهر خرمآباد انجام شده است. دادههای تحقیق از طریق کارهای میدانی، نقشههای موضوعی و منابع تصویری موجود به دست آمده است. این تحقیق با یک رویکرد نوآورانه از طریق تلفیق کارهای میدانی، روشهای سنجش از دور و ارزیابی کمی انجام شده است. بدینصورت که ابتدا میراث ژئومورفولوژیکی محدوده شهری خرمآباد طی چندین مرحله کار میدانی فهرست برداری و تحلیل اهمیت شده است. در مرحله بعد میزان توسعه شهری خرمآباد طی سه دهه اخیر از طریق تصاویر ماهوارهای استخراج شده و اثرات آن بر میراث ژئومورفولوژیکی مورد بررسی قرار گرفته است. در نهایت میزان خطر تخریب هرکدام از میراثهای ژئومورفولوژیکی شهر خرمآباد بر اساس شاخص خطر تخریب بریلها (2016) مشخص گردیده است. نتایج نشان داد که منطقه شهری خرمآباد طی دوره 1990 تا 2018 حدود سه برابر افزایش یافته و در این زمان بسیاری از آثار میراث ژئومورفولوژیکی مورد تخریب واقع شده و یا ارزشهای عمده آن (زیباییشناسی، علمی، آموزشی، گردشگری و ...) از بین رفتهاند. نتایج ارزیابی خطر تخریب نیز نشان داد که ژئومورفوسایتهای مخملکوه، آبشار طلایی و همینطور غار کنجی به علت گسترش سریع مناطق مسکونی، کنترل نشده و حتی غیرقانونی، در معرض بیشترین تخریب ناشی از فعالیتهای انسانی از جمله ساختوساز، تسطیح و جاده سازی، رها سازی زباله، استفاده و بهرهبرداری خصوصی و غیره قرار دارند.