تحلیل نشانه-معناشناسی داستان سکینه بانو از مجموعة اسکندرنامة منوچهرخان حکیم

نویسندگان

1 دانشگاه الزّهراء(س)

2 دانشگاه الزّهراء(س)

3 دانشیار دانشگاه شهید بهشتی

doi
چکیده

نشانه-معناشناسی روایی به بررسی ویژگی‌های روایی داستان می‌پردازد تا شرایط تولید و دریافت معنا در گفتمان را نشان دهد.معنا در نظام ساختارگرا زمانی حاصل می‌شود که از طریق کنش‌های برنامه ریزی شده سوژه از وضعیتی اولیه به وضعیتی ثانوی دست یابد. در تحلیل گفتمانی داستان «سکینه بانو» تلاش براین است با تقلیل متن به عناصرسازنده آن مانند مربع معنایی، برنامه های روایی، محور تنشی، مربع واقعیت نمایی و...سازوکار تولید معنا را در قصه‌های عامیانه بلند نشان دهیم. مطالعه فرایند نشانه-معناشناسی داستان«سکینه بانو» به دنبال آن ساختار اصلی و پایه ایی است که انسجام و یکپارچگی متن را تضمین می‌کند و ارتباط و تعامل زنجیره های روایی را با واسازی خلاگفتمانی که نتیجه نقش فعال و کنترلی نقال است،آشکار می‌کند. داستان با قرار دادن زن در جایگاه عامل فاعلی، تنش افعال موثر «نباید» و «خواستن» را که در مورد زنان باعث قرارگرفتن در محور دروغ و توهم می‌شود، نشان داده است و با تنش عاطفی شدید در پایان داستان، از مربع معنایی عبور می‌کند و ارزشی جدید را که بر نگاه ناموسی به زن متمرکز شده است، می‌آفریند.